شناسایی مولفه های موثر بر وضعیت آینده مدیریت میراث فرهنگی ایران

زمینه و هدف: مفهوم در حال گسترش میراث، تعامل فزاینده میراث با محیط پیرامونی، اهمیت روزافزون میراث در اقتصاد پایدار و افزایش نیروهای تهدیدزای میراث منجر به شکل گیری تفکرات و نگرش­های جدیدی در حوزه مدیریت میراث فرهنگی شده است. مدیریت میراث فرهنگی چارچوب قانونی و فنی مناسبی را برای حفاظت مناسب، تضمین پایداری میراث و اصول بهره برداری صحیح از میراث فرهنگی (ازجمله تفسیر و عرضه میراث به بازار و بازاریابی و تسهیل دسترسی بازدیدکنندگان به میراث) ارائه می دهد. دانش مدیریت میراث فرهنگی یکی از رویکردهایی است که در ایران به صورت بسیار محدود مورد توجه قرار گرفته است. ازاین­رو، هدف پژوهش حاضر، شناسایی مولفه­های موثر بر وضعیت آینده مدیریت میراث فرهنگی ایران با رویکرد آینده ­پژوهی است تا با شناسایی ابعاد و مولفه­های دانش مدیریت میراث فرهنگی، بستری مناسب برای دست­یابی به وضعیت مطلوب در مدیریت میراث فرهنگی ایران فراهم کند. روش ­شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی، از نظر ماهیت، تحلیلی و اکتشافی و روش گردآوری داده­ های پژوهش نیز مطالعات کتاب­خانه­ ای و مصاحبه با خبرگان است. بدین منظور یک فرم مصاحبه طراحی و با ۳۰ نفر از خبرگان حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و باستان­ شناسی مصاحبه شد. با توجه به ماهیت پژوهش، از روش تحلیل ساختاری میک­مک و دلفی برای شناسایی عوامل موثر بر وضعیت آینده مدیریت میراث فرهنگی ایران استفاده شده است. یافته ­ها: یافته ­های پژوهش بیان­گر آن است که ۱۰ عامل «ساختارهای سازمانی میراث»، «منابع انسانی آموزش­دیده»، «حفظ ارزش­های میراث»، «افق روشن و هدفمند»، «برنامه مدیریت بحران»، «سیاست­گذاری مناسب»، «مدیریت یکپارچه میراث»، «تامین مالی حفاظت میراث»، «کنوانسیون­ها و دستورالعمل­های جهانی» و «اولویت میراث در اسناد بالادستی» به ترتیب کلیدی­ترین مولفه­های موثر بر وضعیت آینده مدیریت میراث فرهنگی ایران هستند. نتیجه ­گیری و پیشنهادات: نتیجه پژوهش نشان می­ دهد که برنامه­ریزی جهت توسعه و بهبود عملکرد عوامل مذکور می­تواند سهم چشم­گیری در سیستم مدیریت میراث فرهنگی ایران و حرکت به سمت وضعیت مطلوب در مدیریت میراث فرهنگی ایران داشته باشد. با توجه به نتایج حاصل شده پیشنهاد می­شود مشارکت مردم و همکاری بین ارگان­ها و سازمان­های مرتبط با میراث بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد تا از طریق این چرخه مدیریتی، بتوان روابط متقابل بین میراث فرهنگی و جامعه را بهبود بخشید؛ هدفی که برای پایداری آینده میراث فرهنگی و رونق گردشگری پایدار فرهنگی ضروری است. نوآوری و اصالت: با توجه به اینکه در حوزه مدیریت میراث فرهنگی ایران تاکنون پژوهشی در زمینه شناسایی و رتبه بندی مولفه ­های موثر بر وضعیت آینده مدیریت میراث فرهنگی ایران انجام نشده، از این جهت پژوهش حاضر دارای نوآوری است و نقطه نظرات خبرگان و صاحب­نظران این حوزه بر اصالت موضوع افزوده است.

کلیدواژه ها:

سیستم مدیریتی ، میراث فرهنگی ، تحلیل ساختاری ، میک مک ، ایران