تعیین معیار و شاخص های کمی و کیفی انتخاب پارک آبخیز (مطالعه موردی: حوزه های آبخیز اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران - ساری)

زمینه و هدف: پارک آبخیز با نمایش فعالیت­های آبخیزداری و آبخوان داری به­عنوان عناصر اصلی چیدمان فضای پارک، ضمن حفاظت از منابع طبیعی و کاهش مخاطرات طبیعی، امکانات تفرجی و آموزشی را فراهم می­آورد. این پژوهش به تعیین ابعاد و معیارهای انتخاب پارک آبخیز مبتنی بر روش دیمتل در حوزه های آبخیز اداره کل منابع طبیعی استان مازندران - ساری (گلوگاه تا نور) می­پردازد. روش ­شناسی: در بخش کیفی مطالعه از مصاحبه خبرگان و بررسی اسناد و مقالات استفاده شد. از داده­های حاصل از مطالعات کیفی، در بخش کمی مطالعه نیز استفاده شد. بخش کمی از نوع توصیفی - تحلیلی بوده که در آن از روش دیمتل استفاده شده است. یافته ها: با توجه به مصاحبه و بررسی اسناد و مقالات مرتبط ۵ بعد و ۲۶ معیار انتخاب پارک آبخیز شناسایی شد. به ترتیب بیشترین تاثیرگذاری معیارها اقتصادی و ارتفاع متوسط وزنی؛ بیشترین تاثیرپذیری اقتصادی و اجتماعی؛ بیشترین میزان تعامل اقتصادی و اجتماعی؛ بیشترین میزان علیت ارتفاع متوسط وزنی و شیب متوسط وزنی؛ بیشترین میزان معلول بودن تعداد عملیات سازه­ای آبخیزداری و حجم عملیات سازه­ای آبخیزداری شناسایی شد. نتیجه ­گیری و پیشنهادات: این مطالعه با شناسایی و معرفی بر روی شاخص­هایی که نقش آشکارتری در انتخاب مکان هدف توسط گردشگران داشته باشند، به افزایش احتمال انتخاب آن محل توسط گردشگران و در نتیجه به رشد صنعت طبیعت­گردی ازجمله پارک آبخیز کمک می­کند و با شفاف ساختن این عوامل به مدیران و تصمیم گیرندگان برای اتخاذ تصمیمات آگاهانه­تر و روشن­تر در مکان­نمایی بهینه یاری می­رساند. نوآوری و اصالت: با توجه به بازتعریف و نوپا بودن احداث پارک آبخیز این پژوهش برای نخستین­ بار به معرفی عوامل دخیل در مکان­نمایی این نوع از پارک­ها در حوزه های آبخیز استان مازندران می­پردازد.

کلیدواژه ها:

پارک آبخیز ، طبیعت گردی ، دیمتل ، تاثیرگذاری ، نقشه شبکه روابط