تحلیل ساختار تفسیر آیات و احادیث در نظام معرفتی هجویری

تفسیر صوفیان از آیات، احادیث، اقوال مشایخ و متون دیگر، چندوچون گزینش ها و معیارهای تفسیری آنان را در مواجهه با این امور بازنمایی می کند. در این میان، کشف المحجوب هجویری یکی از کهنترین متون صوفیانه فارسی، منبع حائز اهمیتی در این زمینه به شمار می آید. نگارنده در این مقاله می کوشد ضمن طبقه بندی تاویلات هجویری از آیات و احادیث، با برشمردن اصلی‎ ترین الگوهای تفسیری و عوامل تاثیرگذار در نظام معرفتی وی، میزان وفاداری او به ظاهر متن یا عدول از آن، داشتن گرایش های ذوقی، یا وجود جنبه‎ های استدلالورزانه در تاویل و نیز تصرفات ایدئولوژیک وی در تفسیر را نشان دهد. در ادامه این جستار، با مقایسه الگوهای استنباطی هجویری از آیات و احادیث با چهارچوب های اعمال شده وی در تاویل اقوال مشایخ صوفیه، میزان هماهنگی، انسجام منظر و هم نوایی معرفتی یا بالعکس آشفته گرایی او در عرصه تفسیر صوفیانه مشخص می شود.

کلیدواژه ها:

هجویری ، کشف المحجوب ، تفسیر صوفیانه ، تاویل ، آیات قرآن ، احادیث