ریشه های اسلامی تعابیر طبیعت خلاق و طبیعت مخلوق در فلسفه اسپینوزا

استاد دکتر محمد بایراق­دار (بیرق­دار)، عضو هیئت علمی گروه فلسفه در دانشگاه آنکارا بوده و مقاله حاضر ­را در سال ۱۹۹۹ میلادی، تحت عنوان (Spinoza'nın Natura Naturans ve Natura Naturata Kavramlarının İslami Kökenleri) به زبان ترکی استانبولی در نشریه دانشکده الهیات (Edebiyat Fakültesi Dergisi) دانشگاه آنکارا (شماره ۴۰، صفحه­های ۲۹۱ تا ۲۹۹) به چاپ رسانده است. نویسنده می­کوشد تا برپایه پژوهش­های اندیشمندان غربی دوره معاصر، پرسش­ هایی مرتبط با موضوع تعبیرهای طبیعت خلاق و طبیعت مخلوق را از نو درافکنده و به بررسی آنها بپردازد. لیکن گفتنی است که نویسنده خود را بیشتر بر نشان دادن ریشه های اسلامی این دو تعبیر معطوف ساخته و معتقد است که نخستین بار، جابربن­حیان است که آنها را به کار برده و سپس از راه اندیشمندان دیگری چون ابوحیان توحیدی و ابوسلیمان­ سجستانی، به ابن­رشد منتقل شده ­اند. بررسی و استناد مباحث به آثار فیلسوفان اسلامی نامبرده، اگرچه پژوهش و گزارش فشرده ای است، اما توجه به سیر و تحول معنای مفاهیم و برانگیختن اندیشه خواننده برای پیگیری منابع اصلی فیلسوفان اسلامی دوره نخستین، نکته ­­ای است شایسته توجه و درنگ. گفتنی است که نویسنده مقاله خود را به استاد خویش جناب دکتر نجاتی اونر(Prof. Dr.Necati Öner) ، تقدیم نموده است. در واقع چهلمین شماره نشریه دانشکده الهیات دانشگاه آنکارا، مطابق عنوان «ارمغان استاد دکتر نجاتی اونر» که روی جلد آن درج شده، شماره ­ای در بزرگداشت بازنشستگی ایشان بوده است.

کلیدواژه ها:

اسپینوزا ، جابربن حیان ، ابوحیان توحیدی ، طبیعت خلاق ، طبیعت مخلوق