اقتصاد سیاسی تخصیص بودجه بر اساس جایگاه پارلمانی نمایندگان مجلس شورای اسلامی ایران؛ برا ساس رویکرد تحلیل فرایند سلسله مراتبی (AHP)

بودجه سالیانه کشور، به عنوان مهم ترین مولفه برنامه ریزی کلان اقتصادی و در ذیل برنامه های توسعه پنج ساله شناخته می شود که باید در راستای تحقق اهداف اسناد بالادستی، تهیه، تصویب و اجرا شود. با این حال، به دلیل طبیعت رقابت پذیر بودجه و تضاد منافع میان کنشگران نظام بودجه ریزی، این هماهنگی و تطابق وجود ندارد. رویکرد این مقاله، تمرکز بر انگیزه ها و نقش نمایندگان مجلس شورای اسلامی در تشدید این انحراف در جریان فرایند تصویب بودجه سالیانه کشور است. از این رو، ضمن پرداختن به ادبیات اقتصاد سیاسی، جایگاه های پارلمانی و انگیزه های کنش نمایندگان، پنج جایگاه موثر بر فرایند تصویب بودجه را شناسایی و با استفاده از روش تحلیل فرایند سلسله مراتبی (AHP) به تعیین ضریب تاثیر این جایگاه ها پرداخته شده است. سپس با تصریح مدل رگرسیونی بر اساس متغیرهای مربوط به جایگاه ها و ویژگی های نمایندگان و نیز ظرفیت اقتصادی استان مزبور برای دوره های نهم و دهم مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۸-۱۳۹۱) مشخص شد که به استثنای مولفه ارشدیت، جایگاه های پارلمانی، گرایش های حزبی و تعداد کرسی های نمایندگی استان تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش بودجه عمرانی استان از محل درآمدهای ملی داشته است. بنابراین، در فضای سازمان دهی پارلمانی کشور، نظریه منافع کمیته و نظریه حزبی گرایی قابلیت انطباق دارد.

کلیدواژه ها:

بودجه عمرانی ، جایگاه های پارلمانی ، فرایند تحلیل سلسله مراتبی ، سازمان دهی پارلمانی