تحلیل انتقادی گفتمان سه رسانه فارسی زبان در مواجهه با کرونا؛ تحلیلی پیکره ای و واژه بنیاد

زبان در همه اشکال آن، ابزار رسانه هاست وقتی بحرانی مانند وقوع یک جنگ یا بیماری کرونا در سطح جهانی رخ می دهد، مخاطب بیش از هر زمان دیگر، سوژه ای است که در بند رسانه ها اسیر می شود. چنین بحرانی می تواند برای رسانه ها ابزاری باشد تا در کنار پوشش اخبار آن هژمونی خود را نیز در ذهن مخاطب مستقر کنند. هدف این پژوهش نیز این است که این مساله را در پنج ماه اول شروع کرونا در سه رسانه صداوسیما، ایران اینترنشنال و بی بی سی فارسی بررسی کند. تفاوت عمده این پژوهش با تحقیقات مشابه، در بررسی کامپیوتری آن است. کلیه متون مورد بررسی توسط برنامه ای که در زبان برنامه نویسی R برای این پژوهش نوشته شد، خوانده شده و ابزارهای آماری نیز در همین برنامه به کارگرفته شدند. سپس از خروجی این برنامه به عنوان داده ای استفاده شد که مدل سه بعدی فرکلاف بر روی آن اعمال شده است. درواقع عامل انسانی در خواندن پیکره های این پژوهش دخیل نبوده است. بنابراین پژوهش حاضر دو هدف را دنبال می کند: اول ارائه راهکاری ماشینی برای بررسی انتقادی هر نوع گفتمان یعنی ابداع روشی که بدون خواندن متن توسط عامل انسانی بتوان تحلیل انتقادی گفتمان را انجام داد و دوم بررسی انتقادی گفتمان حاکم بر سه رسانه ذکرشده در مواجهه با شروع همه گیری کرونا. نتایج به دست آمده نیز نشان می دهد که روش به کاررفته می تواند به ویژه برای پیکره هایی با حجم بالای داده به حدس هایی نزدیک به واقعیت برسد. همچنین اکنون که با فاصله ای زمانی به مقطع شروع کرونا می نگریم و آن دوره را از سر گذرانده ایم، با روش سه بعدی فرکلاف نشان داده شده است که یکی از مهمترین معیارهای لازم برای جلب اعتماد مخاطب رسانه در درازمدت، عدم تشتت در دال های مرکزی و دوری از افراط و تفریط است. نتایج نشان می دهد که این دو ایراد به ویژه در دو رسانه صداوسیما و ایران-اینترنشنال بیشتر از بی بی سی فارسی دیده می شود.

کلیدواژه ها:

گفتمان ، مدل سه بعدی فرکلاف ، پیکره ، کرونا ، زبان برنامه نویسی R