سنگاب در معماری مذهبی ادیان ابراهیمی شهر اصفهان (نمونه های مطالعاتی: بناهای مذهبی یهودیت، مسیحیت و اسلام)

سنگاب به عنوان یکی از عناصر مهم فرهنگی و مذهبی، نقش قابل توجهی در تاریخ ادیان مختلف ایفا کرده است. این عنصر در ادیان یهودیت و مسیحیت و اسلام، اهمیت خاصی دارد و در فرهنگ های دیگر نیز به نوعی به کار رفته است. به علت وابستگی این ادیان به آب و به ویژه پاکی و طهارت، کارکرد سنگاب ها نیز در اماکن مذهبی متعلق به این ادیان، ویژه شده است. شهر اصفهان به دلیل داشتن محل عبادت هر سه دین یهود، مسیحیت و اسلام، محل مناسبی برای انجام پژوهش بوده است تا کارکرد سنگاب در این شهر در کنار هم بررسی شود. این مقاله با هدف شناسایی و تحلیل وضعیت سنگاب در معماری مذهبی ادیان یهودیت، مسیحیت و اسلام در بناهای عبادی اصفهان انجام شده است. روش پژوهش این مقاله، توصیفی- تحلیلی بوده و کوشیده است با بهره گیری از منابع مکتوب و همچنین منابع میدانی به تحلیل کارکرد این سنگاب ها در بناهای مختلف مذهبی بپردازد. نمونه ها از بناهای مذهبی در ادیان یهودیت، مسیحیت و اسلام در اصفهان به عنوان یکی از شهرهای تاریخی ایران انتخاب شد که در نهایت بر اساس روش تجزیه و تحلیل کیفی، تحلیل و بررسی شد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داده است که سنگاب در مکان های عبادی موجود در اصفهان در کنیسه ناسی، کلیسای وانک و مسجد جامع اصفهان، دارای اشتراکات و وجه تمایزاتی بوده است. وجود آب و سنگاب در هر سه دین، نماد طهارت و پاکیزکی است، اما مکان قرارگیری، ابعاد و تناسبات، تزیینات و کتیبه های موجود بر سنگاب ها و کارکرد آن در سه بناهای عبادی مختلف، بر اساس تفاوت در ساختار مذهبی، متفاوت بوده است.

کلیدواژه ها:

آب ، سنگاب ، اماکن مذهبی- عبادی ، ادیان ابراهیمی و اصفهان.