تحلیلی اجتماعی- مکانی از عوامل و نیروهای موثر بر تغییر ارتباط شهر بوشهر با دریا در دوره پهلوی اول و دوم

فرآیند دگرگونی شهر بوشهر از یک بندر تجاری در دوره زندیه و اوایل قاجاریه به یک بندر صنعتی و نظامی در دوره پهلوی دوم، تحت تاثیر عوامل و نیروهای متعددی شکل گرفته است. از آنجا که اغلب این نیروها در تضاد یا بی توجه به ارزش ها، نیازها و خواسته های مردم شهر بوشهر بوده، ارتباط مستقیم، مداوم و هویت بخش جامعه محلی و به تبع آن، ساختار فضایی این شهر با دریا را تضعیف نموده و موجبات فرسودگی هسته اولیه آن را ایجاد کرده است. هدف مقاله پیش رو، شناسایی این عوامل و تبیین نحوه اثرگذاری آنها بر تغییر ارتباط دریا با شهر بوشهر در دوره پهلوی اول و دوم است. از این رو پرسش پژوهش بر چیستی عوامل و نیروهای موثر بر تغییر ارتباط دریا با شهر بوشهر و چگونگی اثرگذاری آنها بر این فرآیند در دوره یادشده تمرکز یافته است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش های تاریخی- تفسیری و مطالعه تک موردی انجام گرفته است. داده ها از طریق بررسی منابع آرشیوی شامل نقشه ها، تصاویر، متون و سفرنامه ها و نیز مشاهده مستقیم، گردآوری شده است. نتایج نشان می دهد که موثرترین نیروها بر تغییر ارتباط دریا با شهر بوشهر در دوره پهلوی اول و دوم، نیروهای سیاسی در مقیاس ملی و بین المللی هستند. این نیروها در راستای تامین اهداف و منافع خود در دریا و خشکی از طریق اعمال قدرت بر ساختارهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و به تبع آن محیط ساخته شده شهر بوشهر، موجب تضعیف ارتباط این شهر با دریا و فرسودگی چهار محله قدیمی آن شده اند.

کلیدواژه ها:

ارتباط شهر با دریا ، دگرگونی شهری ، رویکرد اجتماعی- مکانی و شهر بوشهر.