بررسی اثربخشی مدل یادگیری ترکیبی (Blended Learning) مبتنی بر چارچوب یونسکو بر توسعه سواد سیستمی دانش آموزان دوره متوسطه در راستای اهداف توسعه پایدار (SDGs)

توسعه پایدار (Sustainable Development) به عنوان مهم ترین چالش قرن بیست و یکم، نیازمند تربیت شهروندانی است که توانایی درک روابط پیچیده بین ابعاد اقتصادی، اجتماعی و محیطی را داشته باشند. در این راستا، «سواد سیستمی» (Systemic Literacy) به عنوان یکی از مهارت های کلیدی برای فهم این تعاملات و عمل موثر در راستای اهداف توسعه پایدار (SDGs) شناخته می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مدل یادگیری ترکیبی (Blended Learning) مبتنی بر چارچوب آموزش شهروندی جهانی یونسکو (GCED) بر ارتقای سواد سیستمی دانش آموزان دوره متوسطه انجام شد. این پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و آزمایش بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دوره متوسطه (سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳) بود که نمونه ای به حجم ۶۰ نفر (۳۰ نفر در گروه آزمایش و ۳۰ نفر در گروه کنترل) به روش خوشه ای انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت هشت هفته تحت آموزش با مدل یادگیری ترکیبی مبتنی بر GCED قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل آموزش های معمول مدرسه را دریافت کرد. ابزار سنجش، پرسشنامه استاندارد شده سواد سیستمی بود که روایی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفت. نتایج تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تی مستقل (Independent Samples t-test) نشان داد که تفاوت معناداری بین میانگین نمرات پس آزمون سواد سیستمی در گروه آزمایش و گروه کنترل وجود دارد ($p < ۰.۰۱$). به طور خاص، مدل ترکیبی مبتنی بر چارچوب یونسکو توانست تاثیر مثبت و معناداری بر توسعه سواد سیستمی در هر سه مولفه اصلی—یعنی فهم ابعاد محیطی، اجتماعی و اقتصادی پایداری—ایجاد کند. این یافته ها نشان می دهند که ترکیب انعطاف پذیری فناوری های نوین (یادگیری ترکیبی) با رویکرد جامع و ارزش محور GCED، استراتژی موثری برای تجهیز دانش آموزان به مهارت های لازم برای مواجهه با پیچیدگی های توسعه پایدار است. در نتیجه، توصیه می شود نهادهای آموزشی و سیاست گذاران تربیتی، این مدل را به عنوان یک رویکرد کارآمد برای تلفیق آموزش های پایداری در برنامه درسی رسمی به کار گیرند.

کلیدواژه ها:

سواد سیستمی ، آموزش شهروندی جهانی (GCED) ، اهداف توسعه پایدار (SDGs) ، یادگیری ترکیبی.