بررسی تاثیر حضور معلم در فعالیت های فوق برنامه ای بر روحیه و مشارکت دانش آموزان

این پژوهش به بررسی تاثیر حضور معلم در فعالیت های فوق برنامه ای بر ارتقای روحیه و مشارکت دانش آموزان می پردازد. هدف اصلی شناسایی شیوه های حضور فعال معلم (راهنمایی، همفکری، ارزیابی فرایندی) و ارزیابی پیامدهای آن بر دو بعد روانی مهم: (۱) روحیه ی مثبت (انگیزش درونی، رضایت مندی، خودکارآمدی) و (۲) رفتار مشارکتی (احترام به قوانین، تعامل با هم کلاسیان، شرکت در تصمیم گیری های کلاسی). برای انجام این مطالعه از روش تحقیق میدانی ترکیبی (mixed methods) بهره گرفته شد. نمونه شامل ۲۴۰ دانش آموز (متوسط سنی ۱۳.۴ ± ۱.۲ سال) از شش مدرسه ی متوسطه در شهرهای مختلف ایران بود که به صورت تصادفی به دو گروه آزمایشی (حضور معلم در ۴۲ ساعت فعالیت فوق برنامه ای در طول یک سال تحصیلی) و کنترل (بدون حضور معلم) تقسیم شدند. ابزارهای جمع آوری داده شامل پرسشنامه ی استاندارد «پرسشنامه ی روحیه ی تحصیلی» (قلم زیست، ۱۳۹۸) و «مقیاس مشارکت کلاسی» (سید احمدی و همکاران، ۱۴۰۰) با ضریب آلفای کرونباخ ۰٫۸۷ و ۰٫۸۲ به منزل شد. تجزیه و تحلیل های آماری شامل آزمون t مستقل، تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و مدل سازی مسیر (SEM) برای ارزیابی روابط مستقیم و غیرمستقیم انجام گرفت. نتایج نشان داد که حضور معلم در فعالیت های فوق برنامه ای منجر به افزایش معنادار سطح روحیه (ΔM = ۰.۴۶, p < .۰۰۱) و مشارکت دانش آموزان (ΔM = ۰.۳۸, p < .۰۰۱) نسبت به گروه کنترل شد. مدل سازی مسیر حاکی از اثر واسطه ای قابل توجه روحیه بر رابطه حضور معلم مشارکت (β = ۰.۳۲, p < .۰۱) بود. این یافته ها نشان می دهند که حضور معلم نه تنها به طور مستقیم بر مشارکت تاثیر می گذارد، بلکه از طریق تقویت روحیه ی مثبت دانش آموزان این اثر را تقویت می نماید. مطالعه نتایج کاربردی برای سیاست گذاران آموزشی و مدیران مدارس جهت تدوین برنامه های آموزشی همگرا که حضور معلم را در فعالیت های فوق برنامه ای به عنوان یک عامل کلیدی در بهبود سلامت روانی و اجتماعی دانش آموزان به کار گیرد، ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

حضور معلم ، فعالیت های فوق برنامه ای ، روحیه ی تحصیلی ، مشارکت کلاسی ، تحقیق ترکیبی ، مدل سازی مسیر