نقش اضطراب ریاضی دانش آموزان دوره ی اول متوسطه در اثربخشی تدریس دبیر

اضطراب ریاضی، به عنوان یک حالت هیجانی فراگیر، تاثیر بسزایی بر عملکرد تحصیلی و مسیر شغلی آینده دانش آموزان دارد. این پدیده که در دوره اول متوسطه به اوج خود می رسد، نه تنها فرآیند یادگیری دانش آموز را مختل می کند، بلکه به عنوان یک عامل چالش برانگیز اساسی، اثربخشی تدریس و نقش راهبردی معلم را تحت تاثیر قرار می دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل کیفی نقش اضطراب ریاضی دانش آموزان دوره اول متوسطه در اثربخشی تدریس دبیران و تبیین تجربیات زیسته آنان انجام شد. روش پژوهش، کیفی و از نوع پدیدارشناسی توصیفی بود. مشارکت کنندگان، ۲۰ نفر از دبیران ریاضی دوره اول متوسطه بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون (تم) کلارک و براون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها منجر به استخراج ۲ مضمون فراگیر، ۶ مضمون سازماندهنده و ۲۲ مضمون پایه شد. مضامین فراگیر شامل «تدریس در سایه سکوت و اجتناب: نمودهای کلاسی اضطراب ریاضی» و «معلمی در میدان مین هیجانی: چالش های اثربخشی و راهبردهای مقابله» بودند. نتایج نشان داد که اضطراب ریاضی دانش آموزان از طریق مکانیسم هایی مانند کاهش تعامل فعال، افزایش رفتارهای اجتنابی و ایجاد چرخه شکست، اثربخشی تدریس را به طور مستقیم و غیرمستقیم تضعیف می کند. همچنین، این شرایط، نیازمند سازگاری پویای روش های تدریس، افزایش بار هیجانی-شناختی معلم و توسل به راهبردهای انفرادی است که در غیاب پشتیبانی نظام مند، به فرسودگی شغلی می انجامد. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که اضطراب ریاضی تنها یک مشکل فردی برای دانش آموز نیست، بلکه یک متغیر محیطی کلیدی در کلاس درس است که بازتعریف نقش معلم از «انتقال دهنده محتوا» به «مدیر هیجانات و تسهیل گر یادگیری ایمن» را ضروری می سازد.

کلیدواژه ها:

اضطراب ریاضی ، دوره اول متوسطه ، اثربخشی تدریس ، دبیر ریاضی ، مطالعه کیفی ، پدیدارشناسی