تحلیل رابطه بین آزادی عمل دانش آموزان در کلاس درس و اثربخشی برنامه درسی مبتنی بر بازی در افزایش درگیری یادگیری

هدف از این پژوهش، واکاوی و تحلیل پیوند میان میزان اختیار و آزادی عمل دانش آموزان در محیط کلاس درس و میزان کارایی برنامه های درسی طراحی شده بر اساس بازی، در راستای افزایش عمق و سطح درگیری و مشارکت آنان در فرآیند یادگیری است. در این راستا، با مرور نظام مند مبانی نظری و پژوهشی موجود، مشخص گردید که برنامه درسی مبتنی بر بازی، با ایجاد فضایی پویا و تعاملی، به صورت بالقوه بستر مناسبی برای تقویت انگیزش و تعامل فراهم می آورد. با این حال، یافته ها حاکی از آن است که صرف وجود عناصر بازی وار در محتوای درسی، به خودی خود ضامن دستیابی به درگیری مطلوب و پایدار نیست. آنچه به عنوان عامل تسهیل گر و تقویت کننده کلیدی ظاهر می شود، میزان آزادی عمل و حق انتخاب دانش آموزان در چگونگی تعامل با این محیط است. هنگامی که فراگیران این فرصت را می یابند که در تعیین مسیر، سرعت، یا حتی شیوه مشارکت در فعالیت های بازی محور، تصمیم گیری آگاهانه داشته باشند، احساس تملک، مسئولیت و علاقه بیشتری نسبت به فرآیند یادگیری در آنان شکل می گیرد. این احساس عاملیت شخصی، منجر به تعمیق درگیری شناختی، عاطفی و رفتاری آنان شده و در نهایت اثربخشی برنامه درسی بازی بنیان را به شکل چشمگیری ارتقا می بخشد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که آزادی عمل، نه یک متغیر مکمل، بلکه یک شرط لازم و بسترساز برای تحقق کامل اهداف برنامه های درسی مبتنی بر بازی و دستیابی به درگیری یادگیری عمیق و معنادار است. این رابطه متقابل، لزوم بازنگری در نقش معلم از کنترل گر صرف به طراح و تسهیل گر محیط های یادگیری انعطاف پذیر و دانش آموزمحور را پررنگ می نماید.

کلیدواژه ها:

آزادی عمل دانش آموزان ، برنامه درسی بازی محور ، درگیری یادگیری ، اثربخشی آموزشی ، عاملیت دانش آموز