یادگیری مبتنی بر مسئله و توسعه مهارت های شناختی

تحولات سریع علمی، فناورانه و اجتماعی در دهه های اخیر، نظام های آموزشی را با چالش های بنیادینی مواجه ساخته است؛ چالش هایی که پاسخ به آن ها مستلزم بازنگری جدی در رویکردهای سنتی آموزش و حرکت به سوی الگوهای یادگیری فعال، معنا محور و مبتنی بر پرورش تفکر است. یکی از رویکردهای نوین و تاثیرگذار در این زمینه، یادگیری مبتنی بر مسئله است که با قرار دادن یادگیرندگان در موقعیت های واقعی و پیچیده، زمینه ی توسعه ی عمیق مهارت های شناختی را فراهم می سازد. این رویکرد به جای انتقال مستقیم اطلاعات، بر فرایند ساخت دانش توسط یادگیرنده، حل مسئله، تفکر انتقادی، تحلیل، استدلال و خودتنظیمی شناختی تاکید دارد.مقاله ی حاضر با رویکردی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات نظری و پژوهش های داخلی، به بررسی مفهوم یادگیری مبتنی بر مسئله و نقش آن در توسعه ی مهارت های شناختی می پردازد. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری یادگیری مبتنی بر مسئله و پیوند آن با نظریه های شناختی تبیین می شود، سپس مولفه ها، سازوکارهای شناختی، نقش معلم و یادگیرنده، و پیامدهای آموزشی این رویکرد مورد واکاوی قرار می گیرد. در نهایت، با تحلیل شواهد پژوهشی، ظرفیت های یادگیری مبتنی بر مسئله در ارتقای کیفیت یادگیری و پرورش تفکر سطح بالا در نظام آموزشی ایران بررسی می شود. نتایج این مطالعه نشان می دهد که به کارگیری آگاهانه و نظام مند این رویکرد می تواند نقشی اساسی در توسعه ی مهارت های شناختی پایدار و عمیق یادگیرندگان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی:یادگیری مبتنی بر مسئله ، مهارت های شناختی ، تفکر انتقادی ، یادگیری فعال ، آموزش مسئله محور ، فرایندهای شناختی