نقش ایدئولوژی در شکل دهی به کنش سیاسی بازیگران منطقه ای: مقایسه موردی جمهوری اسلامی ایران و صهیونیسم بین الملل

ایدئولوژی به عنوان یکی از متغیرهای بنیادین در تحلیل کنش سیاسی بازیگران منطقه ای، نقشی تعیین کننده در جهت دهی به اهداف، ابزارها و راهبردهای سیاسی ایفا می کند. در منطقه خاورمیانه، که سیاست با لایه های عمیق هویتی، تاریخی و اعتقادی درهم تنیده است، فهم کنش سیاسی بدون توجه به مبانی ایدئولوژیک امکان پذیر نیست. این مقاله با رویکردی تطبیقی، به بررسی نقش ایدئولوژی در شکل دهی به کنش سیاسی دو بازیگر مهم و تاثیرگذار منطقه ای، یعنی جمهوری اسلامی ایران و صهیونیسم بین الملل، می پردازد. پرسش اصلی مقاله آن است که ایدئولوژی چگونه بر الگوهای کنش سیاسی، سیاست خارجی و رفتار منطقه ای این دو بازیگر اثر گذاشته است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و گفتمانی است و داده ها از منابع کتابخانه ای، اسناد رسمی و آثار نظری استخراج شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در جمهوری اسلامی ایران، ایدئولوژی دینی–انقلابی با محوریت مفاهیمی چون عدالت، استقلال و مقاومت، چارچوب اصلی کنش سیاسی را شکل می دهد؛ درحالی که در صهیونیسم بین الملل، ایدئولوژی قومی–امنیتی با تاکید بر بقا، برتری و هژمونی منطقه ای، مبنای رفتار سیاسی قرار گرفته است. نتیجه گیری مقاله حاکی از آن است که تقابل این دو الگوی ایدئولوژیک، یکی از عوامل بنیادین تداوم منازعات و بی ثباتی در خاورمیانه محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

ایدئولوژی ، کنش سیاسی ، جمهوری اسلامی ایران ، صهیونیسم بین الملل ، خاورمیانه