تبیین ظرفیت های آموزشی بازی های رایانه ای در پرورش مهارت های شهروندی با تاکید بر مولفه های مسئولیت اجتماعی

هدف و پیشینه پژوهش: پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت های آموزشی بازی های رایانه ای در پرورش مهارت های شهروندی و مولفه های مسئولیت اجتماعی انجام شد. با توجه به گسترش نقش بازی های رایانه ای به عنوان رسانه ای فرهنگی و تربیتی، بررسی نظام مند نحوه بازنمایی مفاهیم اخلاقی و اجتماعی در ساختارهای روایی و تعاملی آن ها ضرورت دارد. مسئله اصلی پژوهش این است که بازی های دارای روایت تعاملی چگونه می توانند به آموزش غیررسمی مولفه هایی چون همدلی، مشارکت اجتماعی، پاسخگویی، احترام به حقوق دیگران و حفاظت از محیط زیست کمک کنند. روش: پژوهش حاضر با استفاده از تحلیل محتوای تماتیک انجام شده است. جامعه مورد مطالعه شامل بازی های رایانه ای با سازوکارهای تصمیم گیری اخلاقی و پیامدهای اجتماعی بود. از میان آن ها، ۲۴ عنوان در بازه ی ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۲ با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل داده ها در سه مرحله ی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و برای افزایش دقت و اعتبار، از مثلث سازی داده ها و بازبینی مکرر پژوهشگر استفاده گردید. یافته ها: نتایج نشان می دهد بازی های دارای روایت تعاملی از طریق تصمیم گیری اخلاقی، پیامدهای رفتاری و تعامل با شخصیت های متنوع، بستر موثری برای درک و درونی سازی ارزش های اجتماعی فراهم می کنند. این بازی ها با شبیه سازی موقعیت های واقعی، موجب تقویت همدلی، مسئولیت پذیری، پاسخگویی و احترام به حقوق فردی و جمعی می شوند. نتیجه گیری: بر اساس تحلیل انجام شده، بازی های رایانه ای را می توان رسانه ای تربیتی و مکمل نظام های آموزشی دانست. بهره گیری هدفمند از ظرفیت روایت های تعاملی می تواند به ارتقای سواد اجتماعی، تقویت کنش مسئولانه و پرورش شهروندان آگاه و مشارکت جو در بستر آموزش رسمی و غیررسمی منجر شود.

کلیدواژه ها:

آموزش مهارت های شهروندی ، مسئولیت اجتماعی ، یادگیری اخلاقی ، مطالعات بازی های رایانه ای ، روایت های تعاملی