طرح های انتقال منابع انرژی از حوزه دریای خزر و توسعه ژئواکونومیک آسیای مرکزی و بازتاب آن در آموزش جغرافیا

پیشینه و اهداف: منابع انرژی دریای خزر با افزایش مصرف جهانی نفت بیش از گذشته مورد توجه قدرت های عمده بین المللی همچون آمریکا، روسیه، چین، ژاپن و اتحادیه اروپا قرار گرفته است. منطقه آسیای مرکزی به دلیل محصور بودن در خشکی، با محدودیت های ژئوپلیتیکی در دسترسی به دریاهای آزاد مواجه است و مهم ترین چالش این کشورها انتقال نفت و گاز به بازارهای جهانی است. ازاین رو، اتکا به خطوط انتقال انرژی ضرورتی اجتناب ناپذیر است. در کنار این جنبه های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی، مطالعه جغرافیای انرژی دریای خزر می تواند به عنوان یک موضوع کاربردی در «آموزش جغرافیا» مورد استفاده قرار گیرد؛ زیرا تحلیل موقعیت، مسیرها و محدودیت های فضایی این منطقه به درک بهتر مفاهیم کلیدی مانند ارتباطات فضایی، پویایی های منطقه ای و حتی چالش های محیطی نظیر بحران انرژی کمک می کند. همچنین بررسی جایگاه ایران در این فرآیندها می تواند در آموزش جغرافیا، اهمیت موقعیت راهبردی کشور و نقش آن در مدیریت منابع و امنیت انرژی را برجسته سازد.. روش:: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی به این پرسش می پردازد که ایران در پروژه های انتقال انرژی حوزه دریای خزر و توسعه ژئواکونومیک آسیای مرکزی چه جایگاهی دارد. روش تحقیق کیفی بوده و داده ها از اسناد و منابع معتبر گردآوری شده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که محدودیت آبراه ها و وابستگی به مسیرهای زمینی، کشورهای آسیای مرکزی را نیازمند مسیرهای ترانزیتی از طریق کشورهای واسطه کرده است. ایران با موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز می تواند نقش مهمی در اتصال این کشورها به آب های آزاد و شبکه های انرژی ایفا کند.نتیجه گیری:: این موضوع علاوه بر اهمیت ژئواکونومیکی، ظرفیت بالایی برای آموزش جغرافیا دارد و می تواند در ارتقای سواد فضایی، درک روابط انسان–محیط و آموزش چالش های منطقه ای مانند بحران آب و انرژی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

منابع انرژی ، دریای خزر ، ژئوپلیتیک ، آموزش جغرافیا