رویکردی کوانتومی بر اصل علیت از منظر حرکت جوهری

با قبول حرکت جوهری پذیرفته ایم که جهان، همواره به سوی کمال در حرکت است. از این دیدگاه، حرکت به سوی کمال جزو فطرت عالم هستی بوده و منظور از حرکت، خروج تدریجی شیء از قوه به فعل است. طبق این اصل جهان لحظه به لحظه در خلع و لبس است به عبارتی پیوسته از بین می رود و بار دیگر موجود می گردد که فیض وجود از جانب خالقش به طور آنی صادر می شود. در حرکت جوهری علت این که چگونه هر لحظه جهان معدوم و سپس به وجود می آید مهمترین موضوع مورد بحث است که ما قصد داریم با استفاده از نظریه فیزیک کوانتومی این چرایی را بیابیم. با توجه به اصل عدم قطعیت هایزنبرگ و معادلات آینشتین که برگرفته از ذات مکانیک کوانتومی است؛ خلق و فنای ذرات را از منظر اصل حرکت جوهری تحلیل می کنیم و به این نتیجه خواهیم رسید که چگونه جهان از نوسانات (انرژی یا قوه) موجود در خلاء به ماده (فعل) و از ماده به انرژی تبدیل می شود و این روند چگونه ادامه پیدا می کند تا دنیای ما ساخته و مستدام بماند. در این بین دو مقوله مهم زمان و انرژی عالم از دیدگاه کوانتومی و صدرایی با هم مقایسه شده و سرانجام به این مهم می رسیم که این دو اصل با دو زبان متفاوت فقط یک غایت نهایی دارند که همه هستی از خلاء تا ماده، همواره مسیر رسیدن به کمال را طی می کند و خداوند قادر تنها خالق علت محض این ماجرا است.

کلیدواژه ها:

حرکت جوهری ، فیزیک کوانتومی ، اصل علیت ، خلق و فنا