واکنش های ریخت شناسی، فیزیولوژیکی، زیست شیمیایی و متابولیتی گیاه داوودی در شرایط درون شیشه ای به تنظیم کننده های رشد، نور، ریزنمونه و القا کننده اسید سالیسیلیک

القاکننده ها، به ویژه سالیسیلیک اسید، با تحریک مسیرهای دفاعی گیاه می توانند موجب افزایش تولید متابولیت های ثانویه، بهبود صفات ریخت شناسی، فیزیولوژیکی و زیست شیمیایی شوند. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر تنظیم کننده های رشد و القاسازی اسید سالیسیلیک بر پینه زایی و خصوصیات مختلف آن در گیاه داوودی انجام شد. پس از ضدعفونی بذر و کشت در محیط MS ، ریزنمونه های برگ و ساقه از گیاهان جوان تهیه و در محیط های حاوی تیمارهای مختلف تنظیم کننده رشد شامل H۱ (شاهد)، H۲ (یک میلی گرم NAA + دو میلی‎گرم BAP)، H۳ (۲/۰ میلی گرم ۲, ۴-D)، H۴ (۲/۰ میلی‎گرم BAP+ ۵/۰ میلی گرم ۲, ۴-D) و H۵ (دو میلی گرم BAP + دو میلی گرم ۲, ۴-D) کشت شدند. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار، دو ریزنمونه و دو شرایط نوری مختلف انجام شد. پس از انتخاب بهترین تیمار، از غلظت های متفاوت اسید سالیسیلیک (۰، ۵۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ میکرومولار) روی پینه های به دست آمده استفاده شد. پس از چهار هفته، ویژگی هایی مانند درصد پینه زایی، زمان آغاز پینه زایی، وزن تر و خشک، و حجم پینه اندازه گیری شدند. بیشترین درصد پینه زایی (۶۶/۹۹ درصد)، کمترین زمان آغاز پینه زایی، و بالاترین وزن و حجم پینه، همگی در تیمار E۱H۵L  (برگ، دو میلی گرم BAP  + دو میلی گرم ۲, ۴-D، روشنایی) مشاهده شد. همچنین تاثیر غلظت های مختلف اسید سالیسیلیک بر ویژگی های از قبیل: سبزینه، کاروتنوئید، فلاونوئید، فنل، ظرفیت آنتی اکسیدانی، مالون دی آلدئید، پرولین، آنتوسیانین و فعالیت آنزیم های کاتالاز و پراکسیداز بررسی شد. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت اسید سالیسیلیک تا ۱۰۰ میکرومولار وزن تر، وزن خشک و حجم پینه به طور معنی داری افزایش یافت، به طوری که بیشترین مقادیر به ترتیب ۰۴/۲ گرم، ۱۳۴/۱ گرم و ۲۲/۱ میلی متر مکعب ثبت شد. همچنین تیمارهای  اسید سالیسیلیک باعث افزایش رنگیزه های فتوسنتزی از جمله سبزینه a،b  و کاروتنوئید شدند و بیشترین میزان این ترکیبات در تیمار  اسید سالیسیلیک با غلظت ۱۰۰ میکرومولار مشاهده شد. میزان ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و فعالیت آنتی اکسیدانی نیز با افزایش غلظت اسید سالیسیلیک به ویژه در ۱۵۰ میکرومولار به طور چشمگیری افزایش یافت. محتوای مالون دی آلدئید، پرولین، آنتوسیانین و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی (کاتالاز و پراکسیداز) در پاسخ به اسید سالیسیلیک افزایش نشان دادند که نشان دهنده نقش احتمالی اسید سالیسیلیک در تحریک سازوکارهای دفاعی و تحمل به تنش در پینه است. به طور کلی، تیمار اسید سالیسیلیک با غلظت ۱۰۰ میکرومولار بیشترین تاثیر مثبت بر رشد پینه و ترکیبات زیستی داشت، در حالی که تیمار ۱۵۰ میکرومولار بیشترین اثر را بر فعال سازی مکانیسم های دفاعی نشان داد.

کلیدواژه ها:

Callus formation ، Growth regulators ، Salicylic acid ، Secondary metabolites ، پینه زایی ، تنظیم کننده رشد ، اسید سالیسیلیک ، متابولیت ثانویه ، ریزنمونه