آینده حکمرانی شهر تهران: شناسایی و رتبه بندی مولفه های کلیدی

در سالیان اخیر، افزایش سرعت تغییرات محیطی، تغییر خواسته ها و انتظارهای شهروندان و ناکارآمدی نظام های سنتی اداره شهر، حرکت به سمت تحقق نظام حکمرانی شهری را به یکی از الزامات دستیابی به توسعه پایدار شهری تبدیل کرده است؛ در این میان اندیشیدن درباره آینده شهرها و نظام حکمرانی مطلوب، بدون دستیابی به درک درست درباره مولفه های تاثیرگذار و عوامل کلیدی آینده حکمرانی شهری امکان پذیر نخواهد بود. برای این منظور، شناسایی و رتبه بندی مولفه های کلیدی آینده حکمرانی شهر تهران در دستور این پژوهش قرار گرفته است؛ در این امتداد ابتدا با بهره گیری از فرایند پویش محیطی و رصد فراگیر روندها، رویدادها و نیروهای تاثیرگذار بر آینده حکمرانی شهر تهران، ۸۷ مولفه (پس از حذف مولفه های تکراری و بی اهمیت) به عنوان مولفه های اصلی پژوهش انتخاب شدند. برای دسته­بندی روندها و نیروهای پیشران، از "رویکرد شش بخشی" استفاده شده است؛ این رویکرد که از کاربرد گسترده­ای در مطالعات شهری برخوردار است، مولفه­ها و روندهای مورد بررسی را در شش حوزه "اجتماعی/فرهنگی، جمعیتی، اقتصادی، زیستمحیطی، حکمرانی و فناورانه "دسته­بندی می کند. در مرحله بعد، شناسایی مولفه های کلیدی از طریق سنجش میزان اهمیت- عدم قطعیت مولفه ها با بهره گیری از ابزار پرسشنامه و بررسی آراء خبرگان مورد توجه قرار گرفت. در نهایت پس از تحلیل ماتریس اهمیت- عدم قطعیت، ۱۴ مولفه به مثابه عوامل کلیدی موثر بر آینده حکمرانی شهر تهران شناسایی شدند. تحلیل یافته های پژوهش نشان می دهند که عواملی همچون اعتماد شهروندان به نهادهای حکمرانی، تضاد منافع بین بازیگران دولتی و خصوصی، تغییرات فناورانه، اقتصاد دانش بنیان، مشارکت شهروندی و مسائل محیط زیستی، بیشترین تاثیر را بر آینده حکمرانی تهران خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

Futures Studies ، Environmental Scanning ، Uncertainty ، Urban Governance ، آینده پژوهی ، پویش محیط ، عدم قطعیت ، حکمرانی شهری