علل تخریب محیط زیست و پیامدهای آن بر رفتارهای محیط زیستی (مورد مطالعه: روستاهای طوالش در غرب گیلان)

با چالش برانگیز شدن مشکلات محیط زیستی در نواحی روستایی برخوردار از اکوسیستم های طبیعی متنوع، ماهیت محلی تخریب محیط زیست نیز قابل تامل است. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر عوامل بیرونی و طبیعی تخریب محیط زیست بر رفتارهای محیط زیستی روستاییان در مناطق روستایی شهرستان های تالش، رضوانشهر و ماسال است که به روش کیفی انجام شده است. جامعه مطالعاتی شامل ۴۵ نفر از روستاییان و کارشناسان است که به شیوه نمونه گیری هدفمند و حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده های حاصل از مصاحبه نیمه ساخت یافته با تکنیک تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی جهت دار تحلیل گردیدند. اعتبار تحقیق به شیوه های باورپذیر کردن گزینشی و ارزیابی اعتبار به روش ارتباطی حاصل شد. براساس مفهوم «وجود مسائل عینی تخریب محیط زیست» به عنوان مفهوم تعدیلی برگرفته از نظریه ارزش های مادی/فرامادی اینگلهارت، ۵ مقوله عمده، ۷ زیرمقوله و ۸ کد استخراج شدند. طبق یافته ها، برداشت بی رویه منابع طبیعی، انباشت زباله و پسماند در جنگل و سواحل دریا، قاچاق منابع طبیعی، تصرف و تغییر کاربری اراضی طبیعی به عنوان مهم ترین مسائل عینی تخریب محیط زیست شناسایی شدند. نتایج حاکی از آن است که وجود مسائل عینی تخریب محیط زیست بر رفتارهای محیط زیستی روستاییان تاثیر معکوس داشته و رفتارهای مخربانه محیط زیستی در نواحی روستایی فراگیر شده است. گزاره نظری حاصل از مجموع یافته ها بدین شکل تدوین شد: «در نواحی روستایی، بهره برداری سازمان یافته با غلبه نگاه تجاری، بازنمودی از مدیریت ناپایدار منابع طبیعی است. ضمن اینکه معضل سایت های دفع زباله، قاچاق چوب درختان جنگلی، بهره برداری معیشتی روستاییان از منابع طبیعی در دسترس به موجب قائل بودن به حق بهره مالکانه و بحران های طبیعی به اشکال متعدد و در سطوح گسترده و محدود اما فراگیر، فرصت های تخریب مضاعف محیط زیست را می گستراند». سازمان های مسئول به مسئله مندی تخریب محیط زیست و مرتفع نمودن علل آن توجه جدی نشان دهند. سیاست گذاری های بهره برداری از منابع طبیعی باید در راستای حفاظت پایدار از طبیعت بازنگری شود. این مهم مستلزم انجام مطالعات جامع است.

کلیدواژه ها:

تخریب محیط زیست ، تخریب مضاعف ، تحلیل محتوای کیفی ، روستاهای غرب گیلان