واکاوی آب و هوایی درصد ابرناکی در ایران

در این پژوهش، از داده های درصد ابرناکی سنجندهای مودیس تررا برای صبح و مودیس آکوا برای بعدازظهر در بازه زمانی ۲۰ ساله، استفاده شد. برای پردازش داده ها از روش تحلیل مولفه اصلی و روش تحلیل خوشه ای، بهره برده شد. میانگین بلندمدت درصد ابرناکی ایران در پیش ازظهر ۳/۲۶، بعدازظهر ۶/۲۸ و میانگین روزانه ۴/۲۷ درصد می باشد که کمتر از نصف متوسط جهانی است. ابرناکی از توزیع فصلی برخوردار بوده و در ماه های سرد بیش از ۴۰ درصد است. در ماه می بشدت از میزان ابرناکی کاسته شده و از ژوئن تا اکتبر در حدود ۱۰ درصد است. در دوره سرد بویژه ماه های ژانویه و فوریه ابرناکی صبح بیشتر است در حالیکه در دوره گرم سال ابرناکی بعدازظهر بیشتر از صبح است. مولفه اول، نماینده اقلیم شناسی ابرناکی در ایران است. سواحل و پسکرانه های دریای خزر از سایر بخش های کشور متمایز است. نقش ارتفاعات، بویژه البرز از طریق سد کنندگی و زاگرس از طریق اروگرافیک، در شکل گیری تراکم ابری، آشکار است. مولفه دوم، نماینده فعالیت های همرفتی است. الگوی ابرناکی تابستانه در ناحیه خزری تحت تاثیر اثر دریاچه ای و در منطقه جنوبشرق کشور تحت تاثیر موسمی هند، فعال است. مولفه سوم حاکمیت ابرناکی در دوره گذار است. این دوره حاکمیت ابرناکی در منطقه خزری، شمال آذربایجان، کوهستان سهند، سبلان و ارتفاعات مرزی ایران و ترکیه است. الگوی بهاره در ماه می و الگوی پاییزه در اکتبر به اوج می رسد. مولفه چهارم بیشتر ماهیت محلی دارد و شکل دیگری از الگوی ابرناکی بهاره را در قلل واقع در خط الراس کوهستان های البرز مرکزی، حوضه دریاچه ارومیه، سهند، سبلان، چهل چشمه کردستان و ارتفاعات مرزی ایران و ترکیه را نمایش می دهد. درصد ابرناکی از نظر زمانی به سه دوره سرد، گذار و گرم و به لحاظ مکانی به هفت ناحیه قابل افراز است. مقدار ابرناکی در ایران از شمالغرب به جنوبشرق کاهش می-یابد.

کلیدواژه ها:

درصد ابرناکی ، داده های مودیس تررا و مودیس آکوا ، تحلیل مولفه اصلی ، تحلیل خوشه ای ، ایران