بررسی باورهای خورشیدی در ایزدکده ولادیمیر روسیه باستان

پژوهش حاضر به بررسی تاثیر آیین مهرپرستی ایرانی یا همان کیش خورشید بر اساطیر و نمادهای روسیه باستان، با تمرکز بر ایزدکده ولادیمیر در کی یف می پردازد. ولادیمیر سویاتسلاویچ ملقب به «خورشید شاه» در راستای وحدت قبایل اسلاو، ایزدکده ای را بنا نهاد که در آن، علاوه بر پرون، ایزدانی چون خورس و داژدبوگ نیز حضور داشتند. تحلیل های زبان شناختی و اسطوره شناختی نشان می دهد که «خورس»، واژه ای با ریشه ایرانی، از طریق زبان آسی وارد زبان روسی شده و معادل ایزد خورشید است. همچنین، شباهت های قابل توجهی میان اسطوره تولد داژدبوگ و افسانه زایش میترا از سنگ مشاهده می شود. علاوه بر این، نقش نمادین اسب در آیین های تدفینی روسیه باستان، که از اوست ها و آلان ها اقتباس شده، ارتباط نزدیکی با مفهوم ارابه خورشیدی مهر دارد. با این حال، پذیرش مسیحیت در روسیه منجر به سرکوب گسترده کیش ها و اساطیر باستانی شد، که این امر باعث محدودیت شدید در میراث باستان شناسی و تاریخی مرتبط با این موضوع گردیده است. هدف از این پژوهش پاسخ به این پرسش است که آیین مهرپرستی بر کارکرد کدام یک از ایزدان ایزدکده ولادیمیر، تاثیر گذاشته است. لذا از آنجا که میراث ملموسی از آن دوران باقی نمانده است، به کمک منابع زبان شناسی و تاریخ‎نگاری موجود، مانند «داستان سال های دور» و «کلامی درباره لشکرکشی ایگور»، که اطلاعات محدودی درباره ایزدکده ولادیمیر در روسیه باستان ارائه می دهند، نشان داده شده است که خورس و داژدبوگ ریشه در کیش خورشید دارند. همچنین در مقاله به ارتباط اسب در اسطوره های اسلاوی با کیش خورشید نیز اشاره شده است.

کلیدواژه ها:

ایزدکده ولادیمیر ، ایران باستان ، روسیه باستان ، مهرپرستی ، خورس ، داژدبوگ