عوامل موثر بر پایداری تعاونی های آب بران با استفاده از روش یکپارچه دیمتل و فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی (مورد مطالعه: شهرستان قزوین)

تعاونی های آب بران به عنوان سازوکارهایی مبتنی بر مشارکت مردمی، نقش موثری در مدیریت بهینه، عادلانه و پایدار منابع آب ایفا می کنند. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از منظر روش شناسی، توصیفی–تحلیلی بوده و در آن تلاش شده است عوامل موثر بر پایداری تعاونی های آب بران در شهرستان قزوین مورد واکاوی قرار گیرد. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساخت یافته با ۱۴ نفر از خبرگان حوزه کشاورزی، اعضای هیئت علمی دانشگاه و کارشناسان فعال در تعاونی های آب بران انجام شده که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند. از یافته های کلیدی تحقیق می توان به شناسایی عوامل علی و تعیین عناصر اثرگذار بر پایداری تعاونی ها اشاره کرد. نتایج تحلیل ها نشان داد که عوامل آموزشی از اولویت بالایی برخوردارند، به طوری که هم در مدل دیمتل فازی و هم در تحلیل سلسله مراتبی، بیشترین وزن را به خود اختصاص داده اند. این موضوع نشان دهنده تعامل گسترده عوامل آموزشی با سایر معیارها و نقش بنیادین آن ها در توانمندسازی اعضا، افزایش مشارکت و اثربخشی نهایی عملکرد تعاونی هاست. نتایج تحقیق نشان داد که عوامل آموزشی، سیاست گذاری و حمایتی بیشترین تاثیر را بر توسعه پایدار تعاونی های آب بران دارند. آموزش مستمر اعضا، حمایت نهادی و تنظیم سیاست های متعادل، نقش کلیدی در موفقیت این نهادها ایفا می کنند. عوامل مدیریتی، اجتماعی–فرهنگی و قانونی نیز به عنوان مولفه های مکمل در پایداری تعاونی ها شناخته شدند. روابط علی میان این عوامل نشان داد که آموزش، سیاست گذاری و حمایت، محرک اصلی سایر مولفه ها هستند و نقش زیربنایی در شکل گیری و دوام تعاونی ها دارند. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که سیاست گذاران حوزه منابع آب و کشاورزی باید بر طراحی و اجرای برنامه های آموزشی هدفمند، تقویت حمایت های نهادی و بازنگری در سیاست های مداخله گرانه تمرکز کنند. ایجاد تعادل میان استقلال تعاونی ها و حمایت دولتی، ارتقاء ظرفیت مدیریتی در سطح محلی، و تقویت سرمایه اجتماعی از طریق مشارکت پذیری، از جمله راهبردهای کلیدی برای پایداری و اثربخشی تعاونی های آب بران در مناطق نیمه خشک کشور به شمار می رود

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، تعاونی های آب بران ، دیمتل فازی ، تحلیل سلسله مراتبی فازی ، شهرستان قزوین