بررسی نقش تعدیل گر توسعه مالی در رابطه بین درآمد مالیاتی و توسعه اقتصادی در ایران

در سال های اخیر، اهمیت درآمدهای مالیاتی به عنوان منابعی پایدار و جایگزین برای درآمدهای نفتی در کشورهایی نظیر ایران افزایش یافته است. با این حال، اثربخشی نظام مالیاتی همواره وابسته به عوامل زیرساختی مانند توسعه مالی بوده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش تعدیل گر توسعه مالی در رابطه میان درآمد مالیاتی و توسعه اقتصادی در ایران انجام شده است تا مشخص شود آیا توسعه مالی می تواند تاثیر مالیات ها بر توسعه را تشدید یا تضعیف کند. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد کمی است. داده های سری زمانی سالانه مربوط به متغیرهای کلان اقتصادی از سال ۱۳۷۰-۱۴۰۱ جمع آوری شده اند. برای تحلیل داده ها، از روش خودرگرسیونی با وقفه های توزیعی (ARDL) بهره گرفته شده است تا روابط کوتاه مدت و بلندمدت میان متغیرهای مورد نظر مورد بررسی قرار گیرد. داده ها از منابع رسمی مانند بانک مرکزی، مرکز آمار ایران و بانک جهانی استخراج شده اند. نتایج مدل برآورد شده نشان داد که مالیات بر درآمد شخصی تاثیر معناداری بر شاخص توسعه انسانی و درآمد سرانه ندارد که می تواند نشان دهنده ضعف در ساختار اخذ مالیات و فرارهای مالیاتی باشد. در مقابل، مالیات بر درآمد شرکت ها در صورتی که با توسعه یافتگی نظام مالی همراه باشد، تاثیر مثبت و معناداری بر درآمد سرانه خواهد داشت. این امر نقش میانجی توسعه مالی را در مسیر اثرگذاری مالیات ها بر رشد اقتصادی برجسته می سازد. توسعه مالی به عنوان زیرساختی کلیدی می تواند اثربخشی سیاست های مالیاتی را افزایش دهد و زمینه ساز رشد پایدار اقتصادی شود. سیاست گذاران باید به تلفیق بین اصلاحات مالیاتی و توسعه نظام های مالی توجه ویژه ای داشته باشند.

کلیدواژه ها:

توسعه مالی ، درآمد مالیاتی ، توسعه اقتصادی ، شاخص توسعه انسانی ، درآمد سرانه