ارزیابی تغییرات و ازهم گسیختگی زیستگاه در جنگل های مانگرو با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست (مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده حرا)

مقدمه: تغییرات کاربری اراضی/ پوشش ناشی از توسعه فعالیت های انسانی، از مهم ترین تهدیدهای شناخته شده در جنگل های مانگرو است. این تغییرات سبب کاهش یکپارچگی زیستگاه و تنوع زیستی جانوری در این رویشگاه های طبیعی و منحصربه فرد شده است. ازهم گسیختگی زیستگاه، عامل اصلی تخریب اکوسیستم است و ظرفیت زیستگاه را برای ارائه بسیاری از خدمات اکوسیستمی ارزشمند کاهش می دهد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی روند تغییرات و ازهم گسیختگی زیستگاه در یک دوره زمانی بلندمدت (۲۰۲۳-۱۹۸۹) در جنگل های مانگروی منطقه حفاظت شده حرا صورت گرفت.  مواد و روش ها: در این پژوهش به بررسی تغییرات مکانی- زمانی طبقات کاربری اراضی/پوشش جنگل های مانگرو با استفاده از تصاویر چندطیفی مجموعه لندست در دوره زمانی ۱۹۸۹-۲۰۲۳ پرداخته شد. افزون بر این، به منظور ارزیابی روند تغییرات ساختار زیستگاه، سنجه های سیمای سرزمین و تاثیرات آن بر سطح پهنه های حفاظتی (زون های ۱ و ۲) در این منطقه بررسی شد. یافته ها: مطابق نتایج، منطقه حفاظت شده حرا در سال ۲۰۲۳ روند کاهشی در مقایسه با سال ۱۹۸۹ نشان می دهد. به طور کلی مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر روند افزایش تغییرات کاربری اراضی و کاهش جنگل های مانگرو عبارت است از توسعه زیرساخت ها از جمله اسکله ها و بندرهای تفریحی و تجاری، رشد جمعیت و توسعه سکونتگاه ها، افزایش بی رویه فعالیت های گردشگری، بهره وری فراتر از حد توان منطقه، توسعه آبزی پروری و جنگل زدایی. ارزیابی سنجه های سیمای سرزمین نشان داد که سنجه های جداشدگی ( SPLIT ) و تراکم لکه ( PD ) در سطح کلاس جنگل های مانگرو و پهنه های آبی افزایش یافته است که نشان دهنده افزایش ازهم گسیختگی و پراکندگی لکه ها است، درحالی که در سطح کلاس های پهنه جزر و مدی و اراضی لخت، این سنجه ها دارای روند کاهشی اند. سنجه های جداشدگی و تراکم لکه در پهنه های حفاظتی (زون ۱ و ۲) نیز افزایش یافته است که نشان دهنده افزایش ازهم گسیختگی (جداشدگی) و پراکندگی لکه ها و کاهش یکپارچگی در ساختار زیستگاه، اندازه لکه ها و از طرف دیگر افزایش تعداد و پراکندگی آنهاست.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش می تواند به مدیران و برنامه ریزان در کنترل عوامل تاثیرگذار بر روند تغییرات کاربری اراضی/ پوشش در این رویشگاه های طبیعی کمک کند. در این زمینه، اجرای پروژه های پیشنهادی و احداث هر گونه زیرساخت و توسعه در این منطقه باید با توجه به طرح های مدیریتی (زون بندی) و ارزیابی های محیط زیستی انجام گیرد. از سویی، تغییرات کاربری ها باید در خارج از مرز مدیریتی منطقه محدود شود تا کاهش یکپارچگی و ازهم گسیختگی زیستگاه، در جنگل ها به حداقل برسد.