بررسی تاثیر مبانی کلامی در تفسیر عدالت اجتماعی از دیدگاه حسن حنفی

عدالت اجتماعی به مثابه یکی از مفاهیم بنیادین در اندیشه اسلامی محسوب می شود. حسن حنفی به عنوان یکی از متفکران برجسته جهان عرب بر ضرورت باز اندیشی برای حل و فصل مسئله های اجتماعی انسان معاصر تاکید داشته است. وی در این عرصه همواره در تلاش بوده که با ارائه تفسیری جدید از آموزه های اسلامی و نوسازی آن ها به راه حل های در مسیرتحقق عدالت اجتماعی بپردازد. این مقاله در صدد پاسخگویی به این پرسش است که مبانی کلامی حسن حنفی که بر تفسیر مفهوم عدالت اجتماعی اثرگذار بوده چیست؟ در این راستا، تلاش شده زمینه بهره گیری از علم کلام در تفسیر اسلامی از عدالت اجتماعی فراهم گردد. یکی از بنیادی ترین تلاش هایی که حسن حنفی در راستای پروژه فکری خود دنبال کرده است باز تعریف مفاهیم علوم اسلامی به ویژه علم کلام  با توجه به مفاهیم و موضوعات اجتماعی است. نتایج پژوهش نشان می دهد که بازخوانی اندیشه عدالتی حنفی در پرتو چارچوب علم کلام گویای آن است که عدالت نه مفهومی صرفا اخلاقی بلکه قاعده ای حقوقی، اجتماعی و عقلانی برای سامان دهی تمامی ارکان جامعه به شمار می آید. همچنین، تاکید بر خوانش اجتماعی از قرآن و برجسته سازی آیات عدالت محور زمینه ارائه راهکارهای عملی در مواجهه با بحران های اجتماعی را فراهم می آورد. این رویکرد در مطالعات اجتماعی اسلامی، ترسیم الگویی است که می تواند مبنایی برای گسترش پژوهش های عدالت پژوهی اسلامی و معیاری برای سنجش کارآمدی علوم دینی در بستر اجتماع باشد.

کلیدواژه ها:

عدالت اجتماعی ، حسن حنفی ، مبانی کلامی ، معتزله ، اشاعره