تحلیل فضایی - ژئومورفولوژیکی سیرک های یخچالی کوهرنگ و تاثیرات آن در پایداری هیدرولوژیکی و مدیریت منابع آب

سیرک های یخچالی به عنوان شاخص های ژئومورفیک و آرشیوهای طبیعی تغییرات اقلیمی، نقش حیاتی در ذخیره سازی آب، تنظیم جریان های سطحی و بازسازی شرایط اقلیمی گذشته ایفا می کنند. سیرک های یخچالی کوهرنگ در زاگرس مرکزی، به عنوان مخازن طبیعی آب، نقش کلیدی در پایداری هیدرولوژیکی و بازسازی اقلیم دیرینه دارند. این مطالعه توزیع فضایی و ویژگی های ژئومورفولوژیکی ۵۵ سیرک یخچالی در حوضه کوهرنگ را برای ارزیابی پتانسیل هیدرولوژیکی و اقلیمی بررسی نموده است. داده ها از نقشه های توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰، تصاویر سنتنیل ۲ (۲۰۲۳) و مشاهدات میدانی جمع آوری شدند. تحلیل ها با روش های آماری (KDE، آمار توصیفی)، خوشه بندی فضایی (KMeans) و تجسم های پیشرفته (نقشه و نمودارهای حرارتی، نمودار ویولن) در Python انجام شد. شاخص NDSI برای پایش پوشش برف و روش های رایت و پورتر برای تخمین خط برف مرز کواترنری (۲۶۵۰–۲۶۷۳ متر) به کار رفت. نتایج نشان داد سیرک های روبه شمال با میانگین ارتفاع ۳۰۰۰ متر، مخازن اصلی آب هستند و جریان پایداری به رودخانه کوهرنگ تامین می کنند که برای کشاورزی و جوامع محلی حیاتی است. در مقابل، سیرک های رو به جنوب با ارتفاعات پایین تر، به دلیل دریافت تابش خورشیدی بیشتر، در برابر گرمایش جهانی آسیب پذیرترند و عرضه آب فصلی را کاهش می دهند. خط تعادل یخچالی (ELA) با روش AAR (۳۶۰۹ و ۳۶۸۰ متر برای جهت های شرقی و غربی) گرادیان اقلیمی منطقه ای را تایید کرد. خط برف مرز کنونی (۴۱۰۱ متر) و کواترنری حاکی از اقلیم سردتر گذشته (کاهش ۷۱/۸ درجه ای دما) است. این مطالعه مناطق اولویت دار برای حفاظت و مدیریت پایدار آب را شناسایی کرد و برای سیاست گذاری در برابر تغییرات اقلیمی و بازسازی اقلیم دیرینه زاگرس ارزشمند است.

کلیدواژه ها:

سیرک های یخچالی ، هیدرولوژی ، مدیریت پایدار ، زاگرس ، خط برف مرز ، حوضه کوهرنگ