آثار تاج پوشش درختان بنه (.Pistacia atlantica Desf) و ارژن (Prunus orientalis) بر برخی ویژگی های خاک منطقه جنگلی وزگ (استان کهگیلویه و بویراحمد)

پیشینه پژوهش و هدف: زیست بوم زاگرس به عنوان یکی از مهم ترین زیست بوم های جنگلی ایران، نقش بنیادین در حفظ تعادل اکولوژیک، صیانت از منابع آبی و پیشگیری از فرسایش خاک ایفا می کند. درختان بومی همچون بنه و ارژن به واسطه ویژگی های خاص زیستی خود، نقش موثری در پایداری کیفیت خاک دارند. این پژوهش با هدف بررسی اثر تاج پوشش این گونه ها بر برخی ویژگی های فیزیکی و شیمیایی و عناصر غذایی خاک زیرسایهانداز در منطقه جنگلی وزگ یاسوج صورت گرفت. روش ها: پژوهش با استفاده از یک طرح فاکتوریل در ۳ عمق (۲۰-۰، ۴۰-۲۰ و ۶۰-۴۰ سانتیمتری)، دو گونه (بنه و ارژن) و دو فاصله از تنه (زیر سایه انداز و بیرون سایه انداز) و در قالب طرح کاملا تصادفی با ۴ تکرار انجام شد. ویژگی های فیزیکی و شیمیایی و عناصر غذایی خاک با روش های استاندارد اندازه گیری شدند. نتایج: تاج پوشش درختان بنه و ارژن در منطقه جنگلی وزگ، سبب تغییرات معناداری در بیشتر ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و عناصر غذایی خاک شد. به استثنای بافت خاک، سایر ویژگی ها به طور معناداری تحت تاثیر تاج پوشش هر دو گونه قرار گرفت؛ به گونه ای که میزان کربنات کلسیم معادل، pH و مقدار مس کاهش یافته و کربن آلی، رسانایی الکتریکی، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن و منگنز خاک افزایش یافت. در میان عناصر بررسی شده، منگنز، نیتروژن و روی بیشترین تغییرات و فسفر، مس و پتاسیم کمترین تغییرات را تحت تاثیر تاج پوشش این گونه ها نشان دادند. همچنین اثر درخت ارژن بر افزایش عناصر غذایی خاک بیشتر از درخت بنه بود. نتیجه گیری کلی: به طور کلی، حضور این گونه ها آثار مثبتی بر ویژگی های خاک همچون کربن آلی و عناصر غذایی دارند و از بین رفتن آن ها، به ویژه در اثر تغییر کاربری زمین، می تواند موجب کاهش چشم گیر کیفیت خاک و افزایش خطر فرسایش شود. همچنین نوع درخت و تاج پوشش آن آثار متفاوتی بر ویژگی های خاک دارند.

کلیدواژه ها:

Tree canopy cover ، Forest degradation ، Forest reserve ، Soil nutrients ، Soil quality. ، تاج پوشش درخت ، تخریب جنگل ، ذخیره گاه جنگلی ، عناصر غذایی خاک ، کیفیت خاک.