چندریختی های ژنتیکی ژن ویسفاتین و ارتباط آن با تولید شیر، اجزای شیر و برخی صفات تولیدمثلی در بزهای بومی عراق

هدف: ویسفاتین یا نیکوتین آمید فسفوریبوزیل ترانسفراز (NAMPT) یک آدیپوکاین چندکاره است. این مولکول درون سلولی با حفظ متابولیسم نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید (NAD⁺) نقش مهمی ایفا می کند. علاوه بر این، ویسفاتین در خارج از سلول نیز به عنوان یک تنظیم کننده مهم فرآیندهای متابولیکی و تولیدمثلی عمل می نماید. با وجود اهمیت زیستی بالای این مولکول، تنوع ژنتیکی ژن ویسفاتین در بزها و ارتباط آن با صفات تولیدی تاکنون به طور کامل و دقیق بررسی و شناسایی نشده است. ازاین رو، هدف از این مطالعه بررسی دو چندریختی تک نوکلئوتیدی (SNP) در ژن ویسفاتین بزهای بومی عراق و ارزیابی ارتباط آن ها با میزان تولید شیر، ترکیبات شیر و عملکرد تولیدمثلی بود.مواد و روش ها: نمونه های خون از ۴۶ بز ماده سالم از نظر بالینی که نماینده گله هایی با سیستم پرورش نیمه متراکم بودند، جمع آوری شد. DNA ژنومی استخراج گردید و دو ناحیه از ژن شامل یک قطعه ۳۵۰ جفت بازی از اگزون ۲ و یک ناحیه پروموتری ۸۲۵ جفت بازی شامل موقعیت -۱۳۷ تکثیر شد. سپس تعیین ژنوتیپ ها با استفاده از روش PCR-RFLP و آنزیم HinfI برای SNP اگزون ۲ و توالی یابی مستقیم به روش سنگر برای SNP ناحیه پروموتری انجام گرفت. فراوانی آلل ها و ژنوتیپ ها محاسبه شد و تعادل هاردی-واینبرگ (HWE) مورد بررسی قرار گرفت. برای تحلیل ارتباط با صفات تولیدی از مدل های خطی عمومی استفاده شد و پس از آن آزمون تجزیه واریانس یک طرفه و آزمون توکی به کار رفت.نتایج: هر دو جایگاه ژنی چندشکل بوده و در تعادل هاردی-واینبرگ بودند. جهش A→G در اگزون ۲ منجر به ایجاد سه ژنوتیپ AA، AB و BB شد که در این میان ژنوتیپ AA فراوانی بیشتری داشت و با افزایش معنی دار تولید روزانه شیر، درصد چربی و پروتئین شیر، سن کمتر در اولین زایش، فاصله کوتاه تر بین زایش ها و اندازه بزرگ تر زایش همراه بود (P < ۰.۰۵). جهش C→T در موقعیت -۱۳۷ ناحیه پروموتری نیز ژنوتیپ های CC، CT و TTرا ایجاد کرد و حیوانات دارای ژنوتیپ TT صفات مطلوب مشابهی از نظر تولید شیر و عملکرد تولیدمثلی نشان دادند، در حالی که درصد لاکتوز شیر تحت تاثیر قرار نگرفت.نتیجه گیری: در مجموع، نتایج این مطالعه نشان می دهد که هر دو نوع واریانت ساختاری و تنظیمی ژن ویسفاتین دارای اثرات مستقل و افزایشی بر تولید شیر و کارایی تولیدمثلی هستند. فراوانی نسبتا بالای آلل های مطلوب A و T بیانگر آن است که ژن ویسفاتین می تواند به عنوان یک کاندیدای مناسب برای انتخاب به کمک نشانگرهای مولکولی به منظور بهبود عملکرد شیری و تولیدمثلی در جمعیت های بومی بز عراق مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بزهای عراقی ، ترکیبات شیر ، چندریختی ژنتیکی ، عملکرد تولیدمثلی