نقش معلمان در پرورش سواد هوش مصنوعی در دانش آموزان

رشد سریع فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی در دهه اخیر، ضرورت بازنگری در نقش معلمان و بازتعریف شایستگی های آنان برای پرورش سواد هوش مصنوعی در دانش آموزان را برجسته کرده است. پژوهش های بین المللی نشان می دهد که سواد هوش مصنوعی تنها شامل مهارت های فنی نیست، بلکه ابعاد شناختی، اخلاقی، اجتماعی و تفسیری را نیز دربر می گیرد معلمان نقش کانونی در توسعه توانایی دانش آموزان برای درک سازوکارهای هوش مصنوعی، تحلیل پیامدهای اجتماعی آن و استفاده مسئولانه از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی دارند. با این حال، مطالعات سیستماتیک نشان می دهد که بسیاری از معلمان در سطح جهانی فاقد دانش کافی در حوزه هوش مصنوعی بوده و نیازمند برنامه های توسعه حرفه ای جامع و مبتنی بر چارچوب های استاندارد هستند (Zhang et al., ۲۰۲۳؛ Laupichler et al., ۲۰۲۲). در زمینه ایران نیز نتایج پژوهش های انجام شده بیانگر آن است که گرچه معلمان با ابزارهای دیجیتال آشنا هستند، اما سواد اختصاصی هوش مصنوعی و درک عمیق پیامدهای اخلاقی و آموزشی این فناوری هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد (جعفری نژاد و همکاران، ۱۴۰۱؛ اسماعیلی و احمدی، ۱۴۰۰).هدف این مقاله تحلیل نقش معلمان در پرورش سواد هوش مصنوعی دانش آموزان از منظر نظری و مبتنی بر یافته های پژوهشی معتبر است. مقاله حاضر با رویکردی مروری–اسنادی و با تکیه بر منابع علمی موجود در پایگاه های بین المللی و ملی، به بررسی چارچوب های جهانی سواد هوش مصنوعی، شایستگی های مورد انتظار از معلمان، چالش های توسعه حرفه ای و الزامات آموزشی می پردازد. نتایج این تحلیل می تواند مبنایی برای بازنگری سیاست ها، طراحی دوره های آموزشی معلمان و توسعه برنامه درسی ملی در حوزه هوش مصنوعی باشد.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، معلم ، آموزش عمومی ، یادگیری مبتنی بر فناوری ، شایستگی های معلمی ، توسعه حرفه ای