بررسی اثر تحریم های اقتصادی بر کارایی تولید محصولات صنعتی در کشور ایران

پژوهش حاضر به بررسی تاثیر تحریم های اقتصادی بر کارایی تولید محصولات صنعتی، با به کارگیری رویکردی دووجهی با استفاده از داده های سری زمانی سالانه طی دوره ی۱۹۹۰-۲۰۲۲، و دو روش اقتصادسنجی شامل حداقل مربعات کاملا اصلاح شده برای برآورد روابط بلندمدت و تحلیل پوششی داده ها برای سنجش کارایی فنی می پردازد. به منظور تبیین بهتر ابعاد پیچیده تحریم ها، شاخص نوآورانه ای مبتنی بر منطق فازی طراحی شده تا شدت تحریم ها را بررسی کند. برآوردها حاکی از وجود یک رابطه بلندمدت منفی و معنادار آماری بین تحریم های اقتصادی و بهره وری صنعتی است. این اثر عمدتا ناشی از محدودیت دسترسی به فناوری های پیشرفته، موانع واردات نهاده های تولیدی حیاتی و استفاده ناکارا از ظرفیت های تولید داخلی شناسایی شده است. به موازات این یافته، مدل پوششی کاهش معنادار در کارایی فنی واحدهای صنعتی تحت تحریم را تایید می کند که حاکی از تضعیف توانایی این واحدها در تبدیل نهاده ها به ستانده ها است. هم سویی نتایج حاصل از این دو روش اقتصادسنجی، تاثیر نامطلوب تحریم ها بر کارایی صنعتی ایران را به صورتی مستحکم تایید می کند. همچنین، تحلیل متغیرهای کنترلی نشان می دهد که صنعتی شدن و نرخ ارز تاثیر مثبت و معناداری بر تولید صنعتی داشته اند، در حالی که تورم اثر منفی و معناداری از خود نشان داده است. باز بودن تجاری در این چارچوب فاقد اثر معنادار شناسایی شده است. نتایج آزمون های تشخیصی، اعتبار و ثبات مدل های برآوردی را مورد تایید قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

تحریم های اقتصادی ، تولید محصولات صنعتی ، روش FMOLS ، روش CCR