سنجش تاثیر تحریم های اقتصادی در استان های ایران: رویکرد منطق فازی

در دهه های اخیر، تحریم های اقتصادی به ابزاری پرکاربرد در روابط بین الملل تبدیل شده اند که تاثیرات عمیقی بر متغیرهای اقتصادی کشورهای هدف برجای می گذارند. اغلب مطالعات موجود، تحلیل را در سطح ملی و با استفاده از متغیرهای مجازی انجام داده اند؛ رویکردی که قادر به بازتاب صحیح شدت، رفتار غیرخطی و تفاوت های منطقه ای تحریم ها نیست. پژوهش حاضر با هدف پوشش این خلا، شاخصی برای سنجش شدت تحریم های اقتصادی در سطح استان های ایران طی سال های ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۰ طراحی کرده است. این شاخص بر اساس منطق فازی و با بهره گیری از سه متغیر تورم، بیکاری و تولید ناخالص داخلی سرانه، به کمک روش تحلیل عاملی انتخاب و در محیط نرم افزار متلب پردازش شده است. خروجی شاخص، مقدار پیوسته ای بین صفر و یک برای هر استان در هر سال ارائه می دهد که بیانگر شدت نسبی فشار تحریم هاست. یافته ها نشان می دهد شدت اثرگذاری تحریم ها در سطح استان ها یکسان نبوده و برخی استان ها بیش از سایرین تحت تاثیر قرار گرفته اند؛ امری که به تفاوت های ساختاری، ظرفیت های اقتصادی و محدودیت های منطقه ای بازمی گردد. این نتایج بر اهمیت توجه به تفاوت های منطقه ای در سیاست گذاری های اقتصادی و اجتماعی تاکید داشته و می تواند مبنایی علمی و کاربردی برای تدوین برنامه های منطقه محور در مقابله با بحران های تحریمی و ارتقاء تاب آوری اقتصادی استان های کشور فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

شاخص تحریم ، منطق فازی ، متغیرهای کلان اقتصادی ، استان های ایران