امکان سنجی تسری حکم توارث در مرگ های مجهول الزمان به تصادفات رانندگی؛ رویکردی تطبیقی در حقوق ایران و فرانسه

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 1

فایل این مقاله در 32 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_MADA-17-32_001

تاریخ نمایه سازی: 30 دی 1404

چکیده مقاله:

بر اساس قاعده اولیه، تحقق ارث منوط به احراز حیات وارث در زمان وفات مورث است. بر اساس قاعده ذکرشده در مرگ های مجهول الزمان رابطه ارث بری منتفی است. حکم مذکور در حقوق فرانسه از یک سو و حقوق ایران از سوی دیگر، دارای اسثتنائاتی است. در حقوق ایران، حکم مذکور در دو فرض هدم و غرق شامل استثنا شده است. بر اساس قول مشهور میان فقها از این استثنا باید تفسیر مضیق صورت گیرد، لذا امکان تسری آن به مرگ های مجهول الزمان ناشی از تصرفات رانندگی، وجود ندارد. قانون مدنی نیز در ماده ۸۷۳ از دیدگاه تفسیر مضیق تبعیت کرده است؛ اما بر اساس دیدگاه مشهور فقها، استثنای مذکور، قابلیت تسری به موارد مشابه را دارد. قائلین به تسری بر پایه برخی تحلیل ها، عناوین ماخوذ در ادله تخصیص را فاقد موضوعیت دانسته اند؛ لذا بر پایه توسعه در مفهوم هدم، حکم مذکور را به موارد تصرفات رانندگی نیز تسری داده اند. پژوهش حاضر به روش توصیفی - تحلیلی به نگارش درآمده، تا با تامل در اخبار و لسان ادله، به کشف قراین و شواهد متفاوتی بر پایه توسعه در مفهوم هدم از یک سو و تکیه بر مناسبات خاص لفظی جهت کشف ملاک و تنقیح مناط پرداخته شود تا از آن رهگذر، تسری حکم به موارد مشابه از قبیل تصادفات رانندگی ممکن گردد.

کلیدواژه ها:

مرگ های مجهول الزمان ، ارث در فرض هدم و غرق ، «ماده ۸۷۳ ق.م ، «ارث در تصادفات رانندگی

نویسندگان

سیده ریحانه رضاییان

دانشجوی دکتری، رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

محمدرسول آهنگران

استاد، گروه الهیات و معارف اسلامی، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.

محمد جعفری هرندی

دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد یادگار امام خمینی(ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر ری، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • اردبیلی، احمد بن محمد. (۱۴۰۳ق). مجمع الفائده و البرهان فی ...
  • اصفهانی، فاضل هندی، محمد بن حسن. (۱۴۱۶ق). کشف اللثام و ...
  • امامی، سید حسن. (بی تا). حقوق مدنی. تهران: انتشارات اسلامی ...
  • بجنوردی، سید حسن بن آقابزرگ موسوی. (۱۴۱۹ق). القواعد الفقهیه. قم: ...
  • بغدادی، محمد بن محمد (شیخ مفید). (۱۴۱۳ق). المقنعه. قم: کنگره ...
  • بهبهانی، سید علی. (۱۴۰۵ق). الفوائد العلیه- القواعد الکلیه. اهواز: کتابخانه ...
  • بهجت، محمدتقی. (۱۳۸۸ش). مباحث الاصول. قم: بی نا ...
  • سبحانی، جعفر. (۱۴۱۵ق). نظام الارث فی الشریعه الاسلامیه الغراء. قم: ...
  • جزری، ابن اثیر مبارک بن محمد. (بی تا). النهایه فی ...
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (۱۴۰۱ش). ارث. تهران: انتشارات اسلامیه ...
  • جمعی از پژوهشگران. (۱۴۲۳ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت(ع)، ...
  • حائری، سید علی بن محمد طباطبایی. (۱۴۱۸ق). ریاض المسائل. قم: ...
  • حسینی، سید علی؛ جانی پور، محمد؛ علی اکبری بابوکانی، احسان. ...
  • حلی (فخر المحققین)، محمد بن حسن بن یوسف. (۱۳۸۷ق). ایضاح ...
  • حلی (محقق)، نجم الدین جعفر بن حسن. (۱۴۰۸ق). شرائع الاسلام ...
  • حلی (محقق)، نجم الدین جعفر بن حسن. (۱۴۱۸ق). المختصر النافع ...
  • حلی، ابن ادریس محمد بن منصور. (۱۴۱۰ق). السرائر الحاوی لتحریر ...
  • حلی، جمال الدین احمد بن محمد اسدی. (۱۴۰۷ق). المهذب البارع ...
  • حلی، حسن بن یوسف. (۱۴۱۳ق). قواعد الاحکام فی معرفه الحلال ...
  • خدابخشی، عبدالله. (۱۳۹۰ش). بررسی فقهی و حقوقی بخشی از احکام ...
  • خسروی نیا، بابک. (۱۳۸۵ش). تحلیل و نقد ماده ۸۷۳ قانون ...
  • خمینی، سید روح الله. (۱۴۲۵ق). تحریر الوسیله، (ترجمه علی اسلامی). ...
  • خوانساری، سید احمد بن یوسف. (۱۴۰۵ق). جامع المدارک فی شرح ...
  • خوش نقش، هادی؛ ادیبی مهر، محمد. (۱۴۰۰ش). تصحیح فقهی ضمان ...
  • دیلمی، سلار، حمزه بن عبدالعزیز. (۱۴۰۴ق). المراسم العلویه و الاحکام ...
  • سبزواری، سید عبدالاعلی. (۱۴۱۳ق). مهذب الاحکام. قم: موسسه المنار ...
  • صدر، سید محمد. (۱۴۲۰ق). ما وراء الفقه. لبنان: دار الاضواء ...
  • طباطبایی قمی، تقی. (۱۳۷۱ش). آراونا فی اصول الفقه. قم: بی ...
  • طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۰۰ق). النهایه فی مجرد الفقه و ...
  • طوسی، خواجه نصیر الدین. (۱۴۲۶ق). جواهر الفرائض در ارث، (محمدحسن ...
  • عاملی، حر محمد بن حسن. (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعه. قم: موسسه ...
  • عاملی، سید جواد بن محمد حسینی. (بی تا). مفتاح الکرامه ...
  • عاملی، شهید ثانی زین الدین بن علی. (۱۴۱۰ق). الروضه البهیه ...
  • عاملی، شهید ثانی زین الدین بن علی. (۱۴۱۳ق). مسالک الافهام ...
  • عاملی، شهید ثانی، زین الدین بن علی. (۱۴۱۰ق). الروضه البهیه ...
  • قمی، سید تقی طباطبایی. (۱۴۲۳ق). الانوار البهیه فی القواعد الفقهیه. ...
  • قمی، سید صادق حسینی روحانی. (۱۴۱۲ق). فقه الصادق(ع). قم: مدرسه ...
  • قمی، صدوق محمد بن علی بن بابویه. (۱۴۰۹ق). من لا ...
  • کاتوزیان، ناصر. (۱۳۹۷ش). قانون مدنی در نظم حقوق کنونی. تهران: ...
  • کاشانی، فیض محمد محسن بن شاه مرتضی. (بی تا). مفاتیح ...
  • کرمانشاهی، آقا محمدعلی بن وحید بهبهانی. (۱۴۲۱ق). مقامع الفضل. قم: ...
  • گیلانی، میرزای قمی ابوالقاسم بن محمدحسن. (۱۴۱۳ق). جامع الشتات فی ...
  • لطفی، اسدالله. (۱۳۹۴ش). استثنایات اصل تاخر حادث در باب غرق ...
  • محامد، علی. (۱۳۸۴ق). میراث غرق شدگان و زیر آوار ماندگان. ...
  • محمدی، مرتضی. (۱۳۹۳ش). مبانی فقهی حقوقی ارث ناشی از غرق ...
  • مغنیه، محمدجواد. (۱۴۲۱ق). فقه الامام الصادق(ع). قم: موسسه انصاریان ...
  • مکارم شیرازی، ناصر(۱۴۲۸ق). انوار الاصول. قم: بی نا ...
  • نائینی، میرزا محمدحسین غروی؛ علی کزازی، آقا ضیاءالدین. (۱۴۲۱ق). الرسائل ...
  • نجفی، صاحب الجواهر محمدحسن. (۱۴۰۴ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع ...
  • نراقی، مولی احمد بن محمدمهدی. (۱۴۱۵ق). مستند الشیعه فی احکام ...
  • یزدانی، غلامرضا. (۱۴۰۱ش). اشخاص و محجورین. تهران: انتشارات اسلامیه ...
  • یزدانی، غلامرضا. (۱۴۰۳ش). اعتبارسنجی معامله جهت تشبیه مرد به زن ...
  • نمایش کامل مراجع