پهنه بندی خطر فرسایش خاک و رسوب دهی در حوضه حاجی قوشان استان گلستان با مدل WaTTEM/SEDEM

فرسایش خاک به عنوان یکی از مهم ترین مشکلات جهانی با ایجاد اختلال در زیست بوم های طبیعی، حیات انسان و محیط زیست را تهدید می کند. به منظور حفاظت و بهره برداری پایدار از خاک، ایجاد امنیت غذایی و سلامت محیط زیست، ارزیابی میزان فرسایش خاک و رسوب دهی ناشی از آن ضروری است. در مطالعه حاضر، ابتدا خطر فرسایش خاک حوضه حاجی قوشان با معادله جهانی هدر رفت خاک تجدیدنظر شده (RUSLE) و با بهره گیری از سیستم اطلاعات مکانی و سنجش ازدور براورد شد. سپس، میزان فرسایش و رسوب دهی حوضه با مدل WaTEM/SEDEM براورد و مورد بررسی قرار گرفت. داده های مختلف شامل مدل رقومی ارتفاعی، آمار بارندگی مربوط به ایستگاه های باران نگار، تصاویر ماهواره ای و ویژگی های خاک به عنوان داده موردنیاز برای براورد عامل های RUSLE و لایه های ورودی WaTEM/SEDEM استفاده شد. متوسط خطر فرسایش خاک در حوضه ۶۱ تن در هکتار در سال براورد شد. نتایج براورد فرسایش با WaTEM/SEDEM همبستگی بالایی با نتایج RUSLE در سطح حوضه داشت، اما دارای بیش براوردی سیتماتیک بود. ارتباط مناسبی میان رسوب دهی براوردی با WaTEM/SEDEM با مقادیر مشاهده ای رسوب دهی سالانه مشاهده نشد. نتایج نشان داد که رسوب دهی سالانه به شدت متاثر از رخدادهای سیلابی است که منجر به تغییرات شدیدی در سال های مختلف می شود. مبنای براورد با مدل، فرسایندگی سالانه است که تغییرات آن بسیار کم تر از تغییرات رخداد ها است. مدل WaTEM/SEDEM توانایی براورد رسوب دهی سال هایی که رخدادهای سیلابی با شدت یا فراوانی بیش تر رخ می دهد، را نداشته و دارای کم براوردی بود. از سوی دیگر، در سال هایی که رخداد های سیلابی چندانی رخ نمی دهد، این مدل مقدار رسوب دهی را بیش براورد می کند.

کلیدواژه ها:

تولید رسوب سالانه ، فرسایندگی باران ، هدررفت خاک ، Google Earth Engine ، RUSLE