ارزیابی و گزینش ژنوتیپ های متحمل به شوری گونه های مختلف جنس براسیکا (Brassica spp.) در مرحله جوانه زنی
محل انتشار: پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعی، دوره: 17، شماره: 4
سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 3
فایل این مقاله در 17 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JCB-17-4_006
تاریخ نمایه سازی: 29 دی 1404
چکیده مقاله:
چکیده مبسوط
مقدمه: جوانه زنی فرآیندی حساس برای رشد گیاه و دستیابی به عملکرد بهینه است. تنش های محیطی ازجمله شوری، به عنوان مهمترین عوامل محدودکننده تولیدات گیاهی، انسان را مجبور به مقابله با این تنش ها از طریق اعمال مدیریت های مختلف می کنند. کلزا (.LBrassica napus ) از مهمترین گیاهان روغنی است که در برابر شوری نسبتا متحمل است و گزینه مناسبی برای خاک های شور و سدیمی است. مقاومت به شوری کلزا برابر با جو اعلام شده است، به طوری که ارقام این گیاه تا شوری کمی بیش از هفت دسی زیمنس بر متر را تحمل می کنند. با این وجود، این گیاه، همانند بیشتر گیاهان زراعی، در مرحله اولیه استقرار گیاهچه به شوری حساس است. ژنوتیپ های کلزا توانایی متفاوتی برای حفظ فعالیت های متابولیکی خود در شرایط شور نشان می دهند، اما جوانه زنی و مراحل خاصی از رشد بیشتر مستعد آسیب بر اثر تنش شوری هستند. بنابراین، ارزیابی تحمل به شوری در مراحل اولیه رشد به ویژه جوانه زنی اهمیت زیادی دارد. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و گزینش ژنوتیپ های متحمل به شوری گونه های مختلف جنس براسیکا (.sppBrassica ) در مرحله جوانه زنی اجرا شد.
مواد و روش ها: در پژوهش حاضر، میزان تحمل به شوری ۱۰۰ ژنوتیپ از پنج گونه براسیکا در قالب طرح پایه کاملا تصادفی به صورت فاکتوریل در سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. عامل اول شامل ژنوتیپ های براسیکا (۶۰ ژنوتیپ از گونه .LB. napus ، ۱۵ ژنوتیپ از L. B. nigra، ۱۵ ژنوتیپ از L.B. juncea ، و پنج ژنوتیپ از B. rapa L. و ۵ ژنوتیپ از گونه .L B. carinata) و عامل دوم پنج سطح تنش شوری با کلریدسدیم شامل صفر (شاهد)، ۵، ۱۰، ۱۵ و ۲۰ دسی زیمنس بر متر بودند. به این منظور، بذور سالم پس از ضدعفونی با هیپوکلریت سدیم ۵/۱ درصد به پتری دیش های استریل دارای یک لایه کاغذصافی واتمن شماره یک منتقل شدند. قطر پتریدیش های مورد استفاده در این آزمایش ۸ سانتی متر و تعداد بذور در هر پتری دیش ۲۵ عدد بود. پس از قرارگیری بذور در پتری دیش ها، بسته به تیمارهای مورد نظر، مقدار پنج میلی لیتر آب مقطر یا محلول های کلریدسدیم با پتانسیل ۵، ۱۰، ۱۵ و ۲۰ دسی زیمنس برمتر اضافه شد و در دستگاه ژرمیناتور با دمای ۲۲ درجه سانتی گراد قرار داده شدند. بذور جوانه زده در فواصل زمانی ۱۲ ساعت و تا ثابت شدن تعداد بذرهای جوانه زده مورد شمارش قرار گرفتند. پس از جوانه زنی، صفاتی چون طول و وزن تر و خشک ریشه چه و ساقه چه، آغاز، پایان و یکنواختی، درصد و سرعت جوانه زنی در تیمارهای مختلف مورد محاسبه قرار گرفتند. پس از انجام آزمایش و جمع آوری داده ها، تجزیه خوشه ای در سطوح مختلف شوری به وسیله نرم افزار SPSS (نسخه ۲۶) و به روش وارد انجام شد. سپس با آنالیز واریانس و مقایسه میانگین بین گروهها با استفاده از آزمون حداقل اختلاف معنیدار (LSD) در سطح احتمال پنج درصد، گروه برتر ژنوتیپ ها در هر سطح شوری انتخاب شد. در نهایت، تجزیه واریانس و مقایسه میانگین بین ژنوتیپ های موجود در گروه های منتخب بر اساس روش مذکور انجام شد.
یافته ها: در طی انجام آزمایش، با توجه به پایین بودن قوه نامیه برخی از ژنوتیپ ها، تعداد ۲۰ ژنوتیپ حذف شدند و تجزیه و تحلیل داده ها برای ۸۰ ژنوتیپ انجام شد. براساس دندروگرام های حاصل از تجزیه خوشه ای در سطوح شوری صفر، ۵ و ۱۵ دسی زیمنس بر متر، ژنوتیپ های مورد مطالعه در سه گروه و در سطوح شوری ۱۰ و ۲۰ دسی زیمنس بر متر در چهار گروه قرار گرفتند. در مجموع، بر اساس مقایسه میانگین بین گروه های حاصل از تجزیه خوشه ای، در سطوح شوری صفر، ۵ و ۱۵ دسی زیمنس بر متر گروه اول و در سطوح شوری ۱۰ و ۲۰ دسی زیمنس بر متر گروه چهارم به عنوان گروه های برتر انتخاب شدند و در ادامه، تجزیه واریانس و مقایسه میانگین بین ژنوتیپ ها در گروه های مذکور انجام شد. بر اساس نتایج تجزیه خوشه ای، مقایسه میانگین گروه ها و همچنین تجزیه و تحلیل ژنوتیپ های گروه های برتر در بیشتر صفات مورد بررسی، تفاوت های معنی داری بین ژنوتیپ ها وجود داشتند. بر اساس یافته ها، تعداد ۱۵ ژنوتیپ (شامل کدهای ۱۴۱، ۳۰۶، ۳۲۸، ۳۳۶، ۳۴۶، ۳۶۷، ۴۴۶، ۴۸۳، ۵۰۹، ۵۱۷، ۶۹۳، ۷۶۷، ۸۳۱، ۸۵۰ و ۸۶۰) در تمام سطوح شوری مورد بررسی، همواره در گروه های برتر قرار داشتند و بنابراین به عنوان ژنوتیپ های برتر جنس براسیکا انتخاب شدند.
نتیجه گیری: در مجموع، نتایج حاصل از این آزمایش نشان دادند که از بین ژنوتیپ های مورد بررسی، ۱۵ ژنوتیپ در تمام سطوح تنش شوری همواره در گروه های برتر قرار داشتند. در بین ژنوتیپ های منتخب، ۷ ژنوتیپ از گونه .LB. napus ، ۶ ژنوتیپ از .L B. juncea و ۲ ژنوتیپ ازL. B. rapa حضور داشتند. هیچ ژنوتیپی از .L B. nigra در بین ژنوتیپ های برتر قرار نگرفت. نتایج حاکی از این بودند که این ژنوتیپ ها چه در شرایط مطلوب و چه در شرایط شوری ملایم یا شدید توانایی بالایی در جوانه زنی و تولید گیاهچه قوی داشتند و می توانند برای انجام مطالعات تکمیلی و نیز پژوهش های اصلاحی مورد استفاده قرار گیرند. از طرفی، ژنوم گونه دیپلوئید L . B. rapa در هر دو گونه آلوتتراپلوئید L. B. napus و L.B. juncea مشترک است ولی در ژنوم گونه آلوتتراپلوئید L. B. carinata وجود ندارد و در گونه دیپلوئید L. B. nigra
خویشاوند آن تحمل به شوری مشاهده نشد. بر این اساس، باید نتیجه گرفت که تحمل به تنش شوری گونه های متحمل جنس Brassica از ژنوم L. B. rapa منشا گرفته است.
کلیدواژه ها:
Cluster analysis ، Dry weight ، Germination rate ، Rapeseed ، Seedling ، کلزا ، گیاهچه ، تجزیه خوشه ای ، سرعت جوانه زنی ، وزن خشک
نویسندگان
افروغ سادات بنی عقیل
Department of Agronomy, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran
همت الله پیردشتی
Department of Agronomy, Genetics and Agricultural Biotechnology Institute of Tabarestan, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran
محمدعلی اسماعیلی
Department of Agronomy, Sari of Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran
میترا رمضانی
Mazandaran Oilseeds Development Company, Sari, Iran
یاسر یعقوبیان
Department of Agronomy, Sari of Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
