تجزیه و تحلیل ارتباط بین ترسالی ها و خشک سالی های استان های شمالی ایران با برخی از شاخص های پیوند از دور

پدیده جوی انسو (ENSO)، شامل فازهای النینو و لانینا، تاثیرات قابل توجهی بر الگوهای بارش، دما و خشک سالی در مناطق مختلف جهان دارند. این پژوهش با هدف بررسی ارتباط شاخص های ENSO مانند MEI، SOI و نوسانات NINO با شاخص های خشک سالی (TCI، VCI، VHI و SPI) در استان های گیلان، گلستان و مازندران طی سال های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲ انجام شد. داده های ماهواره ای NDVI، LST و بارش از گوگل ارث انجین برای محاسبه شاخص های خشک سالی استخراج و داده های ENSO از سایت NOAA جهت تحلیل همبستگی دریافت شدند. نتایج نشان داد شاخص MEI همبستگی مثبت و معناداری با SPI داشته و کاهش خشک سالی با افزایش بارش را نشان می دهد، اما ارتباط ضعیفی با سایر شاخص های خشک سالی داشت. شاخص SOI همبستگی منفی و معناداری با SPI نشان داد که بیانگر تاثیر لانینا بر افزایش خشک سالی، به ویژه در استان گلستان است. شاخص های نینو با SPI در استان های شمالی ایران همبستگی مثبت داشتند و تاثیر کاهش خشک سالی و افزایش بارش را تایید کردند. در فاز النینو، مناطق شمالی استان­های مورد مطالعه افزایش دما و جنوب استان مازندران دماهای زیر صفر را تجربه کردند، درحالی که در فاز لانینا، دما افزایش یافته و مناطق شمالی استان­های مورد مطالعه دماهای بالاتری داشتند. پوشش گیاهی در فاز النینو در جنوب استان گلستان و شرق استان مازندران متراکم تر بود، اما در فاز لانینا کاهش یافت. شاخص SPI نشان داد خشک سالی در فاز النینو بیشتر در نیمه غربی استان­های مورد مطالعه و در فاز لانینا گسترده تر و شدیدتر بود. شاخص VHI، سلامت بهتر پوشش گیاهی را در النینو به ویژه در استان­های گیلان و مازندران و کاهش سلامت را در فاز لانینا به ویژه در استان­های مازندران و گلستان نشان داد.

کلیدواژه ها:

ENDVI ، ENSO ، LST ، Northern Provinces of Iran ، Wet and Drought. ، استان های شمالی ایران ، ترسالی و خشکسالی ، ENDVI ، LST ، ENSO