زیست شناسی و فعالیت آنزیم های گوارشی پروتئاز و آمیلاز سوسک چهارلکه ای حبوبات Callosobruchus maculatus (Coleoptera: Chrysomelidae) روی ارقام مختلف ماش

سوسک چهارلکه ای حبوبات، Callosobruchus maculatus (F.) (Coleoptera: Chrysomelidae)،یکی از آفات مهم دانه حبوبات در ایران و اغلب کشورهای جهان می باشد. بررسی مقاومت ارقام حبوبات نسبت به این حشره می تواند در کاهش خسارت آفت مفید باشد. در این پژوهش، مقاومت دانه پنج رقم مختلف ماش (سخاوت، زربخش، پرتو، ازبک و افغان) با بررسی پارامترهای زیستی و فعالیت آنزیم های گوارشی پروتئاز و آمیلاز سوسک چهارلکه ای حبوبات در دمای ۱± ۲۸ درجهسلسیوس، رطوبت نسبی ۵ ± ۶۵ درصدو ۲۴ ساعتتاریکی ارزیابی شد. پس از تخم گذاری حشرات بالغ، دانه های ماش حاوی یک عدد تخم به صورت انفرادی به ظروف پتری ۶ سانتی متری منتقل و طول دوره قبل از بلوغ، درصد بقای افراد نابالغ، زادآوری و طول عمر حشرات کامل نر و ماده روی هر رقم بررسی شد. نتایج به دست آمده از زیست شناسی و پارامترهای جدول زندگی حشره با روش دوجنسی سن مرحله رشدی تجزیه شدند. بر اساس نتایج به دست آمده، درصد زنده مانی و طول دورهی مراحل نابالغ روی رقم های مختلف ماش تفاوت معنی داری نداشت. در میان ارقام ماش مورد بررسی، زادآوری سوسک های ماده روی رقم پرتو (۲۱/۶۹ تخم) کمتر از سایر رقم هابود. طولانی ترین دوره تخمگذاری آفت روی رقم زربخش (۳۳/۵ روز) و کوتاه ترین آن روی رقم ازبک (۵۴/۴ روز) به دست آمد. با این حال، نرخ خالص تولید مثل (R۰)، نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) و نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ) روی رقم های مختلف ماش تفاوت معنی داری نداشت. کمترین فعالیت آنزیم های گوارشی آمیلاز و پروتئاز لاروهای سن چهارم روی رقم سخاوت به دست آمد. مطابق با یافته های به دست آمده از پژوهش حاضر، تفاوتی در حساسیت و مقاومت رقم های ماش مورد بررسی نسبت به سوسک چهارلکه ای حبوبات مشاهده نشد.

کلیدواژه ها:

Storage pest ، life table ، seed resistance ، legume cultivar