طراحی و توسعه سامانه اطلاعات مکانی تحت وب برای انتخاب هوشمند شعبه بانک با استفاده از الگوریتم های تصمیم گیری چندمعیاره

پیشینه و اهداف: در دنیای مدرن، صنعت بانکداری به طور مداوم در حال توسعه راهکارهایی برای ارائه خدمات سریع تر، آسان تر و هوشمندانه تر به مشتریان است. با دیجیتالی شدن نزدیک به ۸۰ درصد خدمات بانکی، انتظارات مشتریان برای تجربه های شخصی سازی شده افزایش یافته است. در این میان، سیستم های اطلاعات مکانی به ابزاری کارآمد برای تحلیل های مبتنی بر مکان و بهینه سازی تصمیم گیری ها بدل شده اند. مطالعات پیشین نشان است کهGIS  می تواند در انتخاب مکان شعب جدید، ارزیابی سهم بازار و مسیریابی بهینه نقشی حیاتی ایفا کند. با این حال جای خالی یک ابزار یکپارچه که به مشتریان اجازه دهد تا بر اساس اولویت های فردی خود بهترین شعبه را انتخاب کنند همچنان احساس می شود. اتلاف وقت و سردرگمی مشتریان برای یافتن شعبه ای که خدمات مورد نظرشان را ارائه می دهد، یکی از چالش های خدمات حضوری است. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و توسعه یک سامانه اطلاعات مکانی تحت وب(WebGIS)  هوشمند و کاربرمحور برای انتخاب بهینه شعب بانکی است. این سامانه با تلفیق وب، GIS و الگوریتم های تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) به دنبال تسهیل فرآیند انتخاب شعبه برای مشتریان است. اهداف مشخص این تحقیق شامل ایجاد یک پلتفرم تعاملی برای جست وجو و نمایش اطلاعات شعب، پیاده سازی قابلیت مسیریابی بهینه با در نظر گرفتن محدودیت های ترافیکی و مهم تر از همه، فراهم کردن امکانی برای رتبه بندی شعب بر اساس معیارهای شخصی سازی شده توسط کاربر است تا هوشمندانه ترین انتخاب در کمترین زمان ممکن رخ دهد.روش ها : در این تحقیق، از یک رویکرد چندمرحله ای برای توسعه سامانه استفاده شد. ابتدا پایگاه داده اطلاعات مکانی در محیط  ArcGIS Desktopو با سیستم مختصات UTM ایجاد گردید. داده های مربوط به شعب بانک دی، شامل اطلاعات مکانی و توصیفی (نام، آدرس، کد، نوع خدمات)، در این پایگاه داده ذخیره شد. برای مدیریت بهینه و امکان دسترسی همزمان کاربران، از Enterprise Geodatabase بر روی بستر Microsoft SQL Server استفاده شد. در مرحله بعد سرویس های نقشه مورد نیاز، از جمله لایه شعب و تحلیل شبکه برای مسیریابی، از طریق  ArcGIS for Server منتشر شدند. بخش سمت کاربر سامانه با بهره گیری از  ArcGIS JavaScript APIتوسعه داده شد که امکانات تعاملی مانند جستجو، نمایش اطلاعات، فیلتر کردن و مسیریابی را فراهم می کند. برای پیاده سازی بخش انتخاب هوشمند بانک، از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) به عنوان یکی از روش های تصمیم گیری چندمعیاره استفاده شد. معیارهای تصمیم گیری شامل VIP بودن شعبه، وجود صندوق امانات، دارا بودن باجه ارزی و برخورداری از خدمات بیمه انتخاب شدند. کاربران می توانند از طریق یک رابط کاربری، این معیارها را به صورت زوجی مقایسه کرده و میزان ارجحیت هرکدام را مشخص کنند. سپس سامانه با استفاده از این مقایسات زوجی، ماتریس مقایسه را تشکیل داده، آن را نرمال سازی کرده و وزن نهایی هر معیار را محاسبه می کند. این وز ن ها در نهایت برای محاسبه امتیاز و رتبه بندی نهایی هر شعبه بانک به کار گرفته می شوند.یافته ها: نتیجه این پژوهش، یک سامانه WebGIS کاملا عملیاتی است که با موفقیت بر روی مرورگرهای وب در پلتفرم های مختلف قابل اجرا است. پیاده سازی موفق الگوریتم AHP بزرگترین یافته این پژوهش است. سامانه پس از دریافت اولویت ها، تمامی شعب را بر اساس آن رتبه بندی کرده و در آخر مناسب ترین گزینه ها را به کاربر پیشنهاد می دهد. علاوه بر این قابلیت مسیریابی از مکان فعلی کاربر به شعبه منتخب، با در نظر گرفتن لایه محدوده طرح ترافیک به عنوان مانع احتمالی، در سامانه تعبیه شده است و بهترین مسیر به صورت یک پلی لاین بر روی نقشه ترسیم می شود. کاربران از طریق این سامانه قادر هستند تا تمامی شعب بانک را بر روی نقشه مشاهده کرده و با کلیک بر روی هر شعبه، به جزئیات کامل آن دسترسی پیدا کنند.نتیجه گیری: این تحقیق نشان داد که ادغام فناوری WebGIS با الگوریتم های تصمیم گیری چندمعیاره مانند AHP، راهکاری بسیار موثر برای حل چالش های انتخاب بهینه خدمات بانکی در دنیای واقعی است. سامانه توسعه یافته با فراهم کردن بستری مناسب و هوشمند قادر است به طور قابل توجهی از اتلاف وقت و سردرگمی مشتریان بکاهد و به آن ها کمک می کند تا انتخابی آگاهانه و کاملا منطبق بر نیازهای شخصی خود داشته باشند. این فرآیند انتخاب هوشمند، تجربه مشتری از خدمات حضوری بانکی را بهبود بخشیده و می تواند گامی بزرگ در جهت افزایش رضایت و وفاداری مشتریان باشد. این پژوهش ثابت کرد که سرمایه گذاری در سیستم های مکان محور و هوشمند، نه تنها برای مشتریان، بلکه برای سازمان ها نیز در جهت بهینه سازی خدمات و درک بهتر الگوهای تقاضا، ارزش آفرین است.

کلیدواژه ها:

سیستم اطلاعات مکانی ، WebGIS ، تصمیم گیری چندمعیاره ، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی ، بانکداری هوشمند