تبیین نقشه راه توسعه پایدار بهره برداری از گیاهان داروئی و صنعتی گون کتیرائی (Astragalus spp.) و کور (Capparis spinosa) در اراضی مرتعی استان خراسان رضوی

این پژوهش با هدف تدوین نقشه راه توسعه گیاهان دارویی کتیرا و کور در عرصه های منابع طبیعی استان خراسان رضوی انجام شد. در این راستا با استفاده از روش SWOT اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه و تکمیل پرسش نامه ها با کارشناسان و بهره برداران متخصص و پیشرو به دست آمد. نتایج نشان داد که جمع نمره نهایی شاخص های ماتریس ارزیابی عوامل داخلی(قوت و ضعف) و عوامل خارجی (فرصت و تهدید) به ترتیب ۱/۳ و ۸/۲ شده است که نشان داد که گیاه کتیرا به دلیل گستردگی رویشگاه ها، ارزش اقتصادی بالا و مزیت های صادراتی در موقعیت تهاجمی قرار دارد. از این رو راهبردهای پیشنهادی برای آن بر افزایش سطح رویشگاه ها و احیای آن، توسعه صنایع فرآوری و کاهش خام فروشی و گسترش بازارهای داخلی و خارجی متمرکز است. همچنین برای گیاه کور، شاخص های یاد شده به ترتیب ۲۷/۲ و ۳۷/۲ به دست آمد که در این مورد، به سبب محدودیت پراکنش، برداشت بی رویه، فشار بر زیستگاه ها و ضعف حمایت های نهادی، این گیاه در موقعیت تدافعی ارزیابی شد و بنابراین مدیریت حفاظتی، احیای زیستگاه ها، تحقیق و آموزش برای بهره برداری مناسب و اصولی تر و اعمال سیاست های حمایتی و بازدارنده به عنوان اولویت های اصلی پیشنهاد گردید. نقشه راه ترسیم شده، ضمن توجه به دو رویکرد متفاوت توسعه و حفاظت، می تواند زمینه ساز بهره برداری پایدار، ارتقای ارزش اقتصادی و صیانت از تنوع زیستی در عرصه های منابع طبیعی کشور باشد. با توجه به ارزش اقتصادی این دو گونه، در صورت فراهم نمودن زمینه فرآوری و بازاریابی امکان اهلی سازی و زراعت این دو گونه با توجه به نیاز آبی کم، وجود دارد.

کلیدواژه ها:

تحلیل سوات ، راهبردهای تدافعی ، راهبردهای تهاجمی ، گیاهان مرتعی