استفاده از سامانه نیاز آب در برآورد مقدار آب مصرفی گیاه بادمجان به روش حل معکوس تابع تولید در شرایط کم آبیاری

توانایی تعیین نیاز آبی، مقدار آب مصرفی و برنامه ریزی آبیاری از موارد اثرگذار در کشت آبی محصولات کشاورزی می­باشد. موسسه تحقیقات خاک و آب کشور، سامانه­­ای با عنوان «سامانه نیاز آب» ارائه داد که توانایی برآورد و تعیین نیاز آبی، آب مصرفی و برنامه ریزی آبیاری گیاهان در سطح منطقه، شهرستان و دشت را با استفاده از روش­های تافته، پاسکوئله و ریس دارد. در این تحقیق مدیریت آبیاری شامل بدون آبیاری و تامین ۶۰، ۸۰ و ۱۰۰ درصد نیاز آبی گیاه به­عنوان عامل اصلی و مقادیر کود نیتروژن (از منبع کود اوره) شامل دو سطح صفر و ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار به عنوان عامل فرعی بودند. آزمایش به­صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در سال­های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ انجام گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین مقادیر تبخیر-تعرق در سال­های مورد مطالعه در شرایط آبیاری ۱۰۰ درصد نیاز آبی و مصرف ۱۲۰ کیلوگرم کود نیتروژن رخ داد. در شرایط اندازه­گیری شده و روش­های تافته، پاسکوئله و ریس، میزان تبخیر-تعرق در سال ۱۳۹۹ به ترتیب ۳۴۱، ۳۳۲، ۳۳۳ و ۳۳۳ میلی­متر­ و در سال ۱۴۰۰ به ­ترتیب ۳۵۸، ۳۴۶، ۳۵۹ و ۳۴۶ میلی­متر­ و در سال ۱۴۰۱ به ترتیب ۶۲۰، ۵۷۶، ۶۱۵ و ۵۷۷ میلی­متر­ بود. میانگین خطای نسبی در روش­های مذکور در سال اول به ­ترتیب ۶/۲، ۳/۲ و ۳/۲ درصد و در سال دوم به­ ترتیب ۴/۳، ۳/۰- و ۴/۳ درصد و در سال سوم به ­ترتیب ۱/۷، ۸/۰ و ۹/۶ درصد بود. ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) برای تبخیر-تعرق در روش­های تافته، پاسکوئله و ریس به­ترتیب ۶/۱۸، ۳/۷۹ و ۳/۱۸ میلی­متر در روز و ریشه میانگین مربعات خطای نرمال (RMSEn) به­ ترتیب با ۰۵۹/۰، ۲۵۱/۰ و ۰۵۸/۰ درصد مشاهده شد. شاخص توافق یا سازگاری (d) در روش تافته، پاسکوئله و ریس به­ترتیب با ۹۷۶/۰، ۵۹۵/۰ و ۹۷۷/۰ درصد و ضریب کارایی (EF) مدل به ­ترتیب با ۹۱۵/۰، ۵۳۶/۰- و ۹۱۸/۰ درصد و مقادیر ضریب تبیین (۲R) به­ ترتیب ۹۲/۰، ۳۵/۰ و ۹۲/۰ درصد بود. به­ طور کلی، نتایج آماری بین داده­های مزرعه­ای و سامانه نیاز آب نشان داد که روش­های تافته و ریس به­عنوان یک روش مناسب در تصمیم­گیری و تخمین آب مصرفی گیاه بادمجان در منطقه مورد مطالعه مناسب می­باشد.

کلیدواژه ها:

بهره وری مصرف آب ، تبخیر- تعرق ، حل معکوس عددی ، نیاز آبی