مقایسه اثربخشی طرح واره درمانی مبتنی بر ذهنیت با و بدون آموزش شفقت خود بر طرح واره های هیجانی، ادراک خود و شاخص قند خون هموگلوبین گلیکوزیله در بیماران دیابتی نوع۲

مقدمه و هدف دیابت نوع۲ یکی از شایع ترین بیماری های مزمن است که علاوه بر مشکلات جسمانی، تاثیرات روان شناختی نیز دارد. هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی طرح واره درمانی مبتنی بر ذهنیت با و بدون آموزش شفقت به خود بر طرح واره های هیجانی، ادراک خود و هموگلوبین گلیکوزیله بیماران دیابتی نوع۲ بود. روش کار این مطالعه نیمه آزمایشی با طراحی پیش آزمون–پس آزمون در نیمه دوم سال ۱۴۰۳ انجام شد. جامعه آماری شامل افراد مبتلا به دیابت نوع۲ شهرستان مشهد بودند. تعداد ۳۶ فرد واجد شرایط به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل قرار گرفتند.مداخلات درمانی شامل ۱۰ جلسه هفتگی براساس پروتکل طرح واره درمانی و آموزش شفقت به خود ارائه شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه طرح واره های هیجانی لیهی، پرسش نامه خودادراکی شوستروم، پرسش نامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر و آزمایش HbA۱C برای سنجش وضعیت هیجانی، ادراک خود، سلامت روان و کنترل قند خون بیماران بود. داده ها با تحلیل کوواریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی بنفرونی در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ بررسی شدند و سطح معنی داری ۰/۰۵ در نظر گرفته شد. یافته ها میانگین و انحراف معیار سنی شرکت کنندگان ۹/۶±۳۳/۶۱ و ترکیب جنسیتی ۷۵ درصد زن و ۲۵ درصد مرد بود. نتایج نشان داد هر دو مداخله موجب بهبود معنادار طرح واره های هیجانی (P<۰/۰۵, F=۸/۳۹, η²=۰/۱۱)، افزایش ادراک خود (P<۰/۰۵, F=۶/۰۳, η²=۰/۱۳) و کاهش شاخص قند خون (P<۰/۰۵, F=۷/۳۰, η²=۰/۱۵) شدند. همچنین نتایج نشان داد گروه طرح واره درمانی همراه با آموزش شفقت به خود نسبت به طرح واره درمانی تنها به دلیل اختلاف میانگین بالاتر، بهبود بیشتری دارد (۰۵/P<۰). نتیجه گیری آموزش شفقت به خود می تواند اثربخشی طرح واره درمانی را در بهبود وضعیت روان شناختی و جسمانی بیماران دیابتی نوع۲ افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

Type ۲ diabetes ، Schema therapy ، Self-compassion training ، Emotional schemas ، HbA۱C​​​​​​​ ، دیابت نوع۲ ، طرح واره درمانی ، آموزش شفقت به خود ، طرح واره های هیجانی ، HbA۱C