نقش محیط های یادگیری در رشد و توسعه خلاقیت دانش آموزان در نظام آموزشی

در عصر حاضر که تغییرات شتابان و پیچیدگی های روزافزون، مشخصه اصلی جوامع بشری است، نظام های آموزشی با چالش تربیت نسل هایی مواجه اند که نه تنها از دانش کافی برخوردار باشند، بلکه توانایی حل مسائل نوظهور و خلق ایده های نوین را نیز داشته باشند. محیط های یادگیری به عنوان بستر اصلی تعاملات آموزشی، نقشی حیاتی در تسهیل یا ممانعت از بروز این توانایی ها ایفا می کنند. مقاله حاضر با هدف بررسی جامع نقش انواع محیط های یادگیری اعم از فیزیکی، روانی-اجتماعی و دیجیتال بر توسعه خلاقیت دانش آموزان تدوین شده است. این پژوهش مروری با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی و بهره گیری از منابع معتبر علمی داخلی و بین المللی، نشان می دهد که محیط های یادگیری سنتی و معلم محور، غالبا با تاکید بر حافظه محوری و همگرایی ذهنی، مانعی بر سر راه شکوفایی خلاقیت محسوب می شوند. در مقابل، محیط های یادگیری منعطف، باز و دانش آموزمحور که در آن ها از فناوری های نوین، طراحی معماری متناسب با روان شناسی رنگ و نور، و روش های تدریس فعال استفاده می شود، بستر مناسبی برای پرورش تفکر واگرا و خلاق فراهم می آورند. یافته ها حاکی از آن است که مولفه هایی نظیر امنیت روانی، تعاملات سازنده معلم و دانش آموز، استفاده از بازی های آموزشی و ادغام هوش مصنوعی در فرآیند یاددهی-یادگیری، همبستگی معناداری با رشد شاخص های خلاقیت دارند. در نهایت، این مقاله بر لزوم بازنگری بنیادین در طراحی فضاهای آموزشی و گذار از کلاس های درس خشک به اکوسیستم های یادگیری پویا و خلاق پرور تاکید می ورزد تا بتوان سرمایه های انسانی کارآمدی برای آینده تربیت نمود.

کلیدواژه ها:

محیط یادگیری ، خلاقیت دانش آموزان ، فضای آموزشی ، نوآوری آموزشی ، روان شناسی محیط.