ارزیابی شاخص های انرژی و تقاضای اکسرژی تجمعی در روش های مختلف تولید کاهو در استان البرز

با رشد جمعیت و افزایش آگاهی نسبت به تغذیه سالم، مصرف سبزیجات به ویژه کاهو در سال های اخیر افزایش چشمگیری یافته است. این تحقیق به ارزیابی انرژی مصرفی و اکسرژی تجمعی روش های مختلف تولید کاهو در استان البرز پرداخته و راهکارهایی برای کاهش مصرف انرژی ارائه می دهد. داده های مورد نیاز از طریق مصاحبه حضوری و تکمیل تعداد ۶۰ پرسش نامه جمع آوری شد. نتایج نشان داد کل انرژی ورودی در روش های مختلف تفاوت محسوسی داشته است به طوری که بیش ترین انرژی مصرفی در روش بذر- غرق آبی با ۷۹/۱۰۷۴۰۹ و کم ترین آن در روش بذر- قطره ای با ۰۴/۵۴۷۳۴ مگاژول بر هکتار بود. سهم عمده انرژی در سامانه های غرق آبی متعلق به سوخت دیزل و در سامانه های قطره ای به سوخت دیزل و نایلون اختصاص داشت. شاخص نسبت انرژی در تمامی روش ها کمتر از یک و بالاترین مقدار آن متعلق به روش بذر- قطره ای با مقدار ۶۸/۰ بود. بیش ترین بهره وری آب، به روش نشاء- قطره ای با ۷۵/۱۸ کیلوگرم بر مترمکعب اختصاص داشت تعلق داشت. نتایج تحلیل تقاضای اکسرژی تجمعی نشان داد که منابع تجدیدناپذیر فسیلی در روش بذر- غرق آبی و نشاء- غرق آبی با ۵۱/۳۴۳۸ و ۷۰/۲۱۸۸ مگاژول بیشترین بار را به خود اختصاص دادند و نهاده هایی مانند سوخت دیزل و نایلون اصلی ترین عوامل این وابستگی بودند که بیانگر نقش تعیین کننده نهاده های انرژی بر در افزایش بار اکسرژی و کاهش پایداری سامانه های تولیدی کاهو است. در آخر توصیه شد با مدیریت مزرعه، بهینه سازی مصرف نهاده های پرانرژی مانند سوخت دیزل و کودهای شیمیایی، جایگزینی کودهای شیمیایی با کودهای آلی و نایلون با مواد زیست تخریب پذیر، الگوی تولید کاهو پایدارتر و کم آلاینده تر گردد.

کلیدواژه ها:

آبیاری تحت فشار ، انرژی ، بهره وری آب ، کاهو ، منابع تجدیدپذیر