تحلیلی بر مولفه های موثر ادراک منظر شهری در بافت های تاریخی شهر؛ شبیه سازی ادراک عابران پیاده برمبنای سرعت حرکت(نمونه موردی: بافت تاریخی شهر زنجان)

یکی از پارامترهای اساسی در طراحی زیرساخت های پیاده روی، سرعت حرکت عابران پیاده در شرایط گوناگون است. بافت های تاریخی شهرها به عنوان میراث فرهنگی ارزشمند همیشه مورد توجه بوده و چالش های طراحی منظر بر سرعت قدم زدن تاثیرگذار هستند. بنابراین، این تحقیق به بررسی مولفه های ادراک منظر شهری در بافت تاریخی شهر زنجان بر اساس سرعت حرکت پیاده می پردازد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی و بر پایه پیمایش میدانی است. از میان ۳۸۴ نفر با سطح خطای ۰.۰۵ درصد و با استفاده از فرمول کوکران، نمونه گیری تصادفی ساده صورت گرفت. برای شناسایی مولفه های ادراکی افراد پیاده، آزمون آماری میانگین در نرم افزار SPSS استفاده شد. همچنین برای سنجش سرعت حرکت عابران با توجه به منظر محیط و فعالیت ها، از تحلیل های کریجینگ و وزن فاصله معکوس در نرم افزار ArcGIS بهره گرفته شد. نتایج نشان داد عوامل زیباشناختی، به ویژه در مسیر منتهی به پیاده راه سبزه میدان، به خاطر هویت مکانی، خوانایی مسیر، عناصر بصری و معماری سنتی و مدرن، تنوع فعالیتی و وجود عناصر طبیعی و مصنوعی مانند مجسمه های یادبود، مسجد جامع، بازار و پارک سبزه میدان بالاترین میانگین را دارند و ادراک منظر را با حضور افراد در ساعات مختلف روز افزایش می دهند. همچنین، نتایج مدل های شبیه سازی و توزیع فضایی نشان داد که توزیع فضایی ناشی از حرکت و سرعت عابران در مسیرهای منتهی به پیاده راه سبزه میدان به صورت خوشه ای بوده و طراحی مناسب، روشنایی مسیر، تنوع فعالیتی، معماری سنتی و مدرن سبب کاهش سرعت و افزایش درک محیط می شوند. با این رویکرد، توجه به مولفه های زیبایی شناختی مانند عناصر معماری، بصری و تنوع عملکردی به وضوح و هویت فضاهای شهری کمک زیادی می کنند.

کلیدواژه ها:

ادراک ، منظر شهری ، بافت تاریخی ، سرعت حرکت پیاده ، شهر زنجان