کرامت انسان و تزکیه نفس در منظومه تربیت اسلامی

کرامت انسان و بهای وجودی او از مبانی اساسی در فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی است و غفلت از آن، به بروز بحران های هویتی و معنوی در نظام های تربیتی معاصر انجامیده است. در نگرش اسلامی، انسان موجودی فطرت مند، کمال جو و برخوردار از غایتی فراتر از حیات مادی است؛ ازاین رو، تربیت او نمی تواند به پرورش توانمندی های صرفا ظاهری یا مهارتی محدود شود. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین جایگاه «تزکیه» به عنوان هسته مرکزی تربیت اسلامی و بررسی نقش آموزش در تحقق کرامت و تعالی انسان است.این پژوهش با رویکردی نظری–تحلیلی و به روش توصیفی–تحلیلی، به بررسی مفاهیم کرامت انسان، کمال، تربیت و تزکیه بر اساس منابع دینی و آثار اندیشمندان تربیت اسلامی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تزکیه، به عنوان فرآیندی آگاهانه و مستمر، نقش تعیین کننده ای در هدایت حرکت فطری انسان به سوی کمال دارد و آموزش، در این چارچوب، فراتر از انتقال دانش، بستر خودسازی، پالایش درونی و تحقق کرامت انسانی است.نتایج پژوهش حاکی از آن است که بازخوانی تربیت با محوریت تزکیه عملی می تواند چارچوب نظری مناسبی برای پاسخ گویی به چالش های تربیتی انسان معاصر فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تزکیه نفس ، تربیت اسلامی ، کرامت انسان.