تحلیل تغییرات کاربری اراضی و ارزیابی پایداری سیمای سرزمین شهری با رویکرد پردازش تصاویر چندزمانه ماهواره ای(مطالعه موردی: شهر اربیل عراق)

شهر اربیل، به عنوان یکی از قدیمی ترین و تاریخی ترین سکونت گاه های بشری در جهان، در چند دهه اخیر تغییرات قابل توجهی را تجربه کرده است . این پژوهش به تحلیل تغییرات کاربری اراضی و ارزیابی پایداری سیمای سرزمین شهری اربیل می پردازد . تحقیق با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست ۵، ۸ و ۹ انجام شده و پس از پیش پردازش تصاویر با نرم افزار ENVI، از روش تحلیل شی ءگرا (OBIA) و نرم افزار eCognition برای طبقه بندی کاربری های مختلف استفاده شده است. نتایج طبقه بندی به نرم افزار Fragstats منتقل و تحلیل های سیمای سرزمین بر اساس متریک های مختلف انجام گردیده است. دقت طبقه بندی نیز با استفاده از نقاط مرجع تصادفی و محاسبه شاخص های دقت کلی و ضریب کاپا ارزیابی شده است. نتایج نشان دهنده تغییرات قابل توجهی در ساختار فضایی و کاربری اراضی شهر اربیل طی بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ است؛ مناطق ساخته شده شهری از ۸۹.۱۲ کیلومترمربع (معادل ۶.۱۸٪ از کل منطقه) در سال ۲۰۰۰ به ۳۴۷.۸۱ کیلومترمربع (معادل ۲۴.۱۱٪) در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. در مقابل، اراضی کشاورزی و جنگل ها کاهش یافته اند، به طوری که اراضی کشاورزی از ۸۶.۵۹ به ۴۶.۹۴ کیلومترمربع و جنگل ها از ۲۷.۱۳ به ۱۷.۱۹ کیلومترمربع کاهش یافته اند. همچنین، فضاهای سبز اگرچه افزایش یافته، اما همچنان سهم اندکی از ساختار فضایی شهر را تشکیل می دهند. تحلیل متریک های سیمای سرزمین نشان می دهد که شاخص های CLUMPY و COHESION در کاربری های انسانی به طور مستمر افزایش یافته اند، در حالی که در کاربری های طبیعی کاهش مشاهده شده است. این تغییرات نشان دهنده توسعه شهری بی برنامه است که نیاز به مدیریت هوشمند کاربری زمین و احیای پوشش های طبیعی را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، مدیریت شهری ، متریک سیمای سرزمین ، منابع طبیعی شهری