بررسی شکل‎گیری ساختار قالی ایرانی در انطباق با آموزه‎های دینی (مطالعه موردی قالی‎های باغی)

شناخت تاثیرات مفاهیم فرهنگی- دینی در قالی ایرانی با مطالعه و تامل در آموزه‎های باستانی و دینی میسر است. لذا تنوع طرح‎ها و نقش‎مایه‎های قالی ایرانی به عنوان بخش مهمی از هنرهای سنتی، این امکان را فراهم می‎سازد تا انتقال مفاهیم فرهنگی در ادوار مختلف انجام پذیرد. این پژوهش با هدف شناخت ساختار متنوعی از طرح‎های چندگانه قالی ایرانی به مطالعه مفهوم طرح باغی بر اساس آموزه‎های دینی پرداخته است؛ چراکه امکان بازخوانی بهتر نقوش قالی با شناخت مفاهیم بنیادین میسر گردد. در این راستا در پی پاسخ به این سوال اصلی که تطبیق طرح‎های باغی در قالی ایران با آموزه‎های دینی چگونه نمود تصویری یافته است؟ با روش کتابخانه‎ای و اسنادی و به شیوه تاریخی- تحلیلی به مطالعه جهت تطبیق طرح باغی قالی ایرانی با آموزه‎های دینی پرداخته است. نتایج پژوهش نشان می‎دهد تاثیرات مبانی آموزه‎های دینی بر قالی ایرانی را باید از دوران باستان تا بعد از ورود دین مبین اسلام رهیابی نمود. چراکه وجه اشتراک هنرهای ایرانی پیوند بین مفاهیم و بنیان‎های هنری در قبل و بعد از اسلام می‎باشد. کارکرد نمادین نقش‎مایه‎های قالی ایرانی بازتابی از اعتقاد به مفهومی ازلی از عناصر طبیعت و نیروی خیر و شر بوده که همگی بازنمودی از دنیای فرازمینی و غیرمادی هستند. لذا بازنمود تصویری این مبانی فکری در اعتقاد به باغ و بهشت ازلی (فردوس) منتهی می‎شود. انواع متنوع نقش‎مایه‎های قالی ایرانی در قالب طرح باغی در اشکال مختلفی همچون طرح‎های شکارگاه، لچک و ترنج، قاب قابی، محرابی، افشان هرکدام به نوعی تاکید بر اندیشه واحدی چون باغ بهشت ازلی دارند.

کلیدواژه ها:

قالی ایران ، طرح باغی ، آموزه های دینی ، باغ ایران ، بهشت ازلی