طراحی مدل امنیت روانی از دیدگاه آیت الله خامنه ای با روش داده بنیاد

امنیت روانی، یکی از مولفه های اساسی سلامت و پیشرفت جوامع، همواره مورد توجه اندیشمندان بوده است. مفهوم امنیت در طول تاریخ بشریت، ابعاد متنوعی یافته و امروزه در کنار حوزه های مادی، جنبه های روانی و معنوی آن نیز برجسته شده است. از دیدگاه اسلام، امنیت دارای مفهومی عمیق و فراگیر است که بر ابعاد روحی، اخلاقی، و اعتقادی نیز تکیه دارد. هدف اصلی این پژوهش، طراحی مدل مفهومی «امنیت روانی» از دیدگاه آیت الله خامنه ای است. با توجه به پدیده جنگ نرم و گسترش شایعات که امنیت روانی جامعه را تهدید می کند، و تاکید مکرر ایشان بر این موضوع، تحلیل دقیق دیدگاه های وی و طراحی این مدل جامع، ضروری می باشد. پژوهش حاضر از راهبرد کیفی «روش نظریه داده بنیاد» استفاده کرده که رویکردی استقرایی برای تولید نظریه از داده های موجود است. این روش در سه مرحله شامل جمع آوری داده، کدگذاری، و کدگذاری انتخابی انجام شد. در مرحله جمع آوری داده، بیانات آیت الله خامنه ای از سال ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۳ با کلیدواژه های «امنیت»، «امنیت روانی»، «امنیت اجتماعی» و «امنیت اخلاقی» انتخاب گردید. در مرحله کدگذاری، مفاهیم اولیه از بیانات استخراج و به ۱۲ مقوله دسته بندی شده و در مرحله کدگذاری انتخابی، مدل پارادایمی امنیت روانی طراحی شد. مدل پارادایمی امنیت روانی از منظر آیت الله خامنه ای، شامل عوامل علی (حل مشکلات جامعه، تزریق روحیه امید در بین مردم، عملکرد درست مجری قانون، تدوین قانون و عمل به قرآن، ثبات جامعه، عدم فساد در محیط اجتماعی، امید به زندگی)، عوامل زمینه ساز (نقش رسانه ها و فضای اجتماعی، عملکرد قوه قضائیه، رفتار و گفتار نخبگان و مسئولان، ارزش های فرهنگی و دینی جامعه، نظام آموزشی کشور، شرایط اجتماعی و سیاسی حاکم)، عوامل مداخله گر (نهادهای دولتی، سبک زندگی، عملکرد نظام قضایی و انتظامی، سطح دینداری، حکمرانی، آگاهی و سواد رسانه ای مردم، فعالیت سازمان های مردم نهاد، تاب آوری فردی و اجتماعی)، راهبردها (ترویج دین و معنویت در جامعه، تقویت بنیاد خانواده، تاکید بر نقش سبک زندگی اسلامی، ارتقاء امنیت اخلاقی در جامعه، تامین امنیت واقعی و احساس امنیت، مقابله با شایعات و دروغ ها، ترویج اخلاق و آرامش در فضای عمومی) و پیامدهای (تقویت وحدت و انسجام ملی، تحقق خوشبختی حقیقی، تمایز با جوامع غربی، مقابله با آسیب های اجتماعی و اخلاقی، سعادت و پیشرفت فردی و اجتماعی، حفظ حقوق عامه، جلوگیری از ناامنی و تشویش، آرامش و طمانینه در جامعه) مرتبط با امنیت روانی می باشد. یافته های پژوهش نشان داد امنیت روانی در اندیشه آیت الله خامنه ای، مفهومی چندبعدی و متاثر از عوامل گوناگون در سطوح فردی و اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

امنیت روانی ، امنیت اجتماعی ، آیت الله خامنه ای ، روش نظریه داده بنیاد