سفال با پوشش قرمز در پیش ازتاریخ مناطق غرب ایران: بررسی توالی طولانی مدت از دوره نوسنگی جدید تا اواخر مس و سنگ

در پیش ازتاریخ مناطق غربی ایران از دوره نوسنگی جدید تا پایان دوره مس وسنگ سفال های با پوشش قرمز رنگی وجود دارند که باوجود تغییر دوره ها و به دنبال آن تغییر در سبک و سنت های سفالی، بدون تغییر با حداقل تغییرات به حیات خود ادامه می دهند. همین موضوع باعث بروز ابهامات و اشتباهاتی در تمیز دادن این گونه ها و درنتیجه تشخیص نادرست دوره های فرهنگی برخی محوطه های دوره نوسنگی جدید و به ویژه دوران مس وسنگ شده است. آیا به راستی سفال های با پوشش قرمز دوران نوسنگی جدید تا پایان مس و سنگ مناطق غرب ایران یک نوع سفال خاص است که باوجود شروع و پایان دوره های فرهنگی بدون هیچ گونه تغییراتی به حیات خود ادامه می دهند؟ سفال های با پوشش قرمز دوره نوسنگی جدید چه تفاوت هایی با سفال های دوران مس وسنگ دارند؟ عدم تمیز و تشخیص سفال های قرمز رنگ دوران نوسنگی و مس وسنگ از سوی برخی پژوهشگران، این فرض را ایجاد می کند که این نوع سفال های تفاوتی با هم ندارند. مقاله حاضر با روش تحلیلی-مقایسه ایی سعی دارد که با بررسی از نزدیک سفال های قرمز به دست آمده از کاوش و بررسی برخی محوطه های شاخص دوران نوسنگی جدید و مس وسنگ مناطق غربی ایران مانند: سیاه بید، گنیل، قازانچی، سهاچای تپه و تپه قشلاق به پرسش ها و فرضیات مطرح شده پاسخ دهد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که هرچند شباهت های انکارناپذیری در نگاه اول بین سفال های قرمز دوران نوسنگی جدید تا پایان دوره مس وسنگ وجود دارد، اما تفاوت های ریز و جزئی در ارتباط با فرم سفال، میزان پخت، نوع آمیزه و نوع و رنگ پوشش وجود دارد که مطالعه دقیق آن باعث تمیز سفال های دوران یاد شده از هم خواهد شد. یافته های این تحقیق نشان می دهد که سفال های قرمز رنگ دوران نوسنگی جدید صیقلی و دارای پرداخت هستند، ویژگی که در دوران بعد و به ویژه دوره مس وسنگ قدیم دیده نمی شود. هم چنین در دوره مس وسنگ جدید علاوه بر تغییراتی در ارتباط با رنگ پوشش سفال، تزئینات کنده و برجسته ای بر بدنه بیرونی سفال های قرمزرنگ دیده می شوند که درمورد سفال های قرمز دوران قبل گزارش نشده است.

کلیدواژه ها:

Red-Slipped ، Saha Chai Tepe ، Western Iran ، Late Neolithic ، Chalcolithic. ، سفال با پوشش قرمز ، سهاچای تپه ، غرب ایران ، نوسنگی جدید ، مس و سنگ.