تاسیس کارخانه قند شاه آباد؛ زمینه ها، اهداف، پیامدها(۱۳۱۲-۱۳۲۰)

تا آغاز سلطنت مظفرالدین شاه، تمام قند مصرفی ایران از خارج وارد می شد. نخستین تلاش ها برای تولید داخلی قند در اوایل سلطنت وی ناکام ماند، تا آنکه با روی کار آمدن رضاشاه و بهره برداری مجدد از کارخانه قند کهریزک در سال ۱۳۱۰، تولید قند در ایران پس از ۳۵ سال وقفه از سر گرفته شد. در ادامه، شرکت اشکودا مامور ساخت شش کارخانه قند در نقاط مختلف کشور شد که کارخانه قند شاه آباد یکی از آن ها بود. این در حالی بود که شاه آباد نه سابقه صنعتی داشت و نه سابقه ای در کشت چغندر قند.پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر اسناد آرشیوی منتشرنشده و مطبوعات دوره رضاشاه، به بررسی زمینه ها، اهداف و پیامدهای تاسیس این کارخانه می پردازد. یافته ها نشان می دهد که پس از یکپارچه سازی نسبی املاک اختصاصی غرب، تمرکز سیاست ها از توسعه کمی به تجاری سازی و تغییر الگوی کشت تغییر یافت. تاسیس کارخانه قند شاه آباد در مرکز اراضی املاک شاهنشاهی غرب، بخشی از این راهبرد بود؛ به گونه ای که با کاشت چغندر در این اراضی، هم سودآوری آن افزایش یابد و هم خوراک کارخانه تامین شود.نتایج تحقیق حاکی از آن است که این اقدام، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی متعددی چون تجاری شدن کشاورزی، تحول در الگوی

کلیدواژه ها:

کارخانه قند ' ، رضاشاه ' ، پیامدها ' ، املاک اختصاصی ' ، '